`De poorten van de hel gaan open'

De liquidatie van sjeik Yassin is niet alleen vergelding, maar maakt deel uit van het plan van premier Sharon om de joodse nederzettingen in de Gazastrook te ontruimen.

Sluiers vette, zwarte rook waaien over Gaza-stad. Autobanden zijn in brand gestoken door razende jongens. Vanaf het parkeerterrein bij de afgesloten grensterminal Erez naar de Gazastrook zijn de ontploffende bommetjes en geweervuur duidelijk hoorbaar. De rookwolken komen uit het zuidelijk deel van de stad, waar de begrafenis van de geliquideerde sjeik Ahmed Yassin, een zoon, zijn secretaris en vier lijfwachten rond het middaguur zou beginnen.

,,Bij de kleine moskee en zijn huis houden duizenden mensen rouwdiensten. Ik denk dat meer dan een half miljoen mensen op straat zijn. Palestijnse politiemannen hebben het lichaam van de sjeik overgebracht van het ziekenhuis naar zijn huis. Daar neemt de familie afscheid en dan volgt de openbare begrafenis'', vertelt aan de andere kant van de grenspost, de Palestijnse journalist Sawfat Al-Kahlout. En, zo voegt hij eraan toe:,,De hele Gazastrook is door dolle heen, iedereen is gek geworden. Mannen, jongens lopen huilend op straat: ik heb nog nooit zulke emotionele toestanden gezien en we zijn hier al heel wat gewend. Het ondenkbare is toch gebeurd.''

De Gazastrook, waar 1,3 miljoen verarmde Palestijnen, onder wie vluchtelingen uit de oorlog van 1948, zijn opgesloten, is op min of meer normale dagen al een bron van dodelijke conflicten. Nergens in Israël en de Palestijnse gebieden is de cultuur van de dood zo voelbaar als Rafah, Khan Yunis of de betonnen jungle van Gaza-stad. De eliminatie van Yassin is te vergelijken met een enorme explosie in de machinekamer van een brandend oorlogsschip.

Diep geschokt, vernederd en vervuld met wraakgevoelens reageren niet alleen de Palestijnen in de Gazastrook maar ook op de Westelijke Jordaanoever op de aanslag op sjeik Ahmed Yassin, de geestelijk leider en oprichter van de moslimfundamentalistische organisatie Hamas. Ook in Ramallah, Nablus, Tulkarm en Jenin zijn scholen en universiteiten gesloten, en worden demonstraties gehouden. De Palestijnse gebieden zijn door leger en politie helemaal afgesloten en in Israël zelf staan op de wegen van en naar de grensposten zogeheten vliegende checkpoints.

De weg naar Erez en Gaza werd van Tel Aviv extra bewaakt, omdat deze route ook leidt naar de Sycamore-ranch, van waaruit premier Sharon vanochtend om vijf uur plaatselijke tijd de operatie van de luchtmacht tegen Yassin nauwgezet volgde. Op zulke momenten is Sharon niet alleen de minister-president, maar ook de oude brigade-generaal, de paracommando die van minuut tot minuut op de hoogte wil blijven.

De verlamde sjeik, stichter van Hamas, was op weg naar huis na het eerste ochtendgebed toen de auto, waarin hij met zijn lichtmetalen rolstoel werd vervoerd, onder vuur werd genomen door twee Apache-helikopters. Op basis van vergelijkbare aanslagen op Hamasleiders mag worden aangenomen dat de piloten van concrete informatie werden voorzien door speciale eenheden op de grond. Moskee en huis liggen nog geen tien minuten rijden van elkaar verwijderd in een dichtbevolkte buurt.

Meteen na de Palestijnse aanslag op het haventerrein van Ashdod is de militaire en politieke leiding van Hamas ondergedoken en communiceerde zij uitsluitend nog via de website van de organisatie. Hoewel duidelijk was dat Israël opnieuw zou trachten de kopstukken van Hamas uit te schakelen, had de sjeik verder geen bijzondere maatregelen genomen. Hij was in september van 2003 al eens ontsnapt aan Israëlische raketten en wist dat hij vroeg of wat later weer een doelwit zou zijn. In een gesprek met deze krant zei hij uit te zien naar het martelaarschap en zich niet te willen laten verjagen.

Het doden van Yassin is niet alleen een vergeldingsmaatregel voor de recente aanslagen in Ashdod, Erez en in Jeruzalem, maar maakt deel uit van het plan van premier Sharon om de joodse nederzettingen in de Gazastrook te ontruimen. In de afgelopen week heeft Sharon de steun verworven van minister van Defensie Mofaz en de generale staf van het leger op voorwaarde dat in de ontruimde Gazastrook geen anarchie zou ontstaan en voorkomen zou worden dat Hamas de macht zou overnemen van de Palestijnse Autoriteit onder leiding van Yasser Arafat. Generaals trokken de vergelijking met het overhaaste vertrek in 2000 van het Israëlische leger uit Libanon en de daarop volgende groei van de moslimfundamentalistische organisatie Hezbollah, een terroristische beweging volgens Israël.

Defensie en de legertop wilden onder geen voorwaarde dat de indruk zou ontstaan dat Israël de Gazastrook ,,liggend onder vijandelijk vuur'' en ,,met de staart tussen de benen verlaat net als in Libanon'', zei minister Mofaz onlangs. Sharon was het daarmee volledig eens en gelastte een nieuwe campagne tegen Hamas, die met de uitschakeling van Yassin nog niet is afgelopen. Onder anderen de politieke leider Rantisi moet voor zijn leven vrezen.

Uiteraard heeft Sharon stilgestaan bij de prijs. ,,De poorten van de hel gaan open en niets zal ons beletten om het hoofd van Sharon af te hakken'', aldus een verklaring van Hamas. Israël houdt rekening met nieuwe aanslagen, maar in de alledaagse praktijk maakt dat weinig verschil uit. Geen Israëliër loopt ongedwongen over straat.

Sharon is de premier die vrede en veiligheid beloofde en het offensief tegen Hamas wordt beschouwd als onderdeel van dat streven. Tekend was het dat een Russischtalige krant zich vrijdag nog afvroeg wanneer Sharon eindelijk de ,,islamo-fascisten van Hamas een kopje kleiner zou maken''. Hij kan dus op brede nationale goedkeuring rekenen. Sharon weet zich internationaal gesteund door de Verenigde Staten, waar het plan om de joodse nederzettingen te ontruimen in joodse en christelijk-evangelistische kringen grote beroering heeft gewekt. Wat Europa vindt en denkt interesseert hem nauwelijks.

Het feit dat Yassin een geestelijk leider was en een aanslag op hem uitgelegd zou kunnen worden als een aanslag op de islam, zoals dat vandaag gebeurde op Hezbollah-TV en in de straten van Gaza-stad, heeft tijdens het regeringsdebat wel een rol gespeeld, maar de enkele minister die dit argument aanvoerde, is overstemd. Feit is dat er voor iedere uitgeschakelde Hamas-militant een nieuwe opstaat, maar dat Yassin geen onmiddellijke opvolger heeft.

Hoewel de top van Hamas een enorme slag is toegebracht, zal de beweging zeker nog meer aanhang winnen en nog verder radicaliseren. In de Gazastrook is Hamas populairder dan de Palestijnse Autoriteit en Arafats Fatah. Hamas wordt beschouwd als gelovig, zuiver en integer, de Palestijnse Autoriteit als corrupt en verlamd. De president in Ramallah zag in toenemende mate in Yassin een rivaal. Maar de dood van Yassin leidt niet tot versterking van de positie van Arafat, integendeel, de Palestijnse Autoriteit kan in de mogelijke chaos en anarchie in de Gazastrook worden meegesleept. Als de poorten van de hel zijn geopend raakt dat ook Arafat en premier Qurie. Het meest onheilspellende signaal kwam van de Aqsabrigades, die tot Fatah gerekend moeten worden. Zij riepen hun aanhangers op tot totale oorlog tegen ,,de zonen van Zion''. In de ogen van Hamas en de Aqsabrigades is ook Arafat niet in staat geweest aan de bezetting een einde te maken. Volgens hen is er maar een antwoord: totale oorlog.