Compromisloos bestrijder van Israël

Israëlische leiders brandmerken sjeik Ahmed Yassin vandaag als de Palestijnse Osama bin Laden en brengen zijn liquidatie onder in de door Amerika afgekondigde oorlog tegen terreur. ,,Ahmed Yassin was een terreurleider. De Palestijnse Bin Laden'', verklaarde minister van Defensie Shaul Mofaz de liquidatie van de geestelijk leider van de Palestijnse moslimextremistische organisatie Hamas. Ook minister zonder portefeuille Uzi Landau vergeleek de blinde, verlamde en haast dove sjeik met de leider van het terreurnetwerk Al-Qaeda.

Sjeik Yassin, getrouwd, elf kinderen, 31 kleinkinderen, was zonder twijfel verantwoordelijk voor grootscheepse terreur en voor de dood van honderden burgers, maar een Bin Laden was hij niet. Om verscheidene redenen – hij was bijvoorbeeld voor iedereen, inclusief het Israëlische leger, makkelijk te vinden in zijn thuisbasis in de Gazastrook – maar de belangrijkste was deze. Een Bin Laden staat voor terreur tegen waar dan ook alles en iedereen die zich niet conformeert aan zijn alomvattende idee van islamitische wettigheid. Dat houdt in de terugkeer van het gezag van God op aarde en de verdrijving van ongelovigen van islamitisch land.

Sjeik Yassins strijd daarentegen was een heel concrete. Zijn strijd was bilateraal, namelijk gericht tegen de Israëlische bezetting van Arabisch land. Álle door Israël bezet Arabisch land, dat wil zeggen tot de vernietiging van de joodse staat en de vestiging van één staat Palestina voor moslims, christenen en joden. Die strijd kon met alle middelen worden gevoerd. ,,De Palestijnen hebben recht zich op elke manier tegen de bezetting te verzetten'', zei hij. ,,Zij doden onze kinderen, vernietigen onze huizen en verwoesten ons land.''

Zo als een kapot vogeltje weggedoken in zijn rolstoel, was nauwelijks te geloven dat sjeik Yassin een charismatische persoonlijkheid was die op het moment van zijn dood op de absolute loyaliteit van honderdduizenden aanhangers kon rekenen. Dat is zeker voor een deel het werk van Israël. Het was Yassins detentie in een gevangenis die de hem in een verzetssymbool veranderde. In 1989 werd hij gearresteerd en in 1991 tot een levenslang veroordeeld omdat hij opdracht zou hebben gegeven tot de ontvoering van en moord op twee Israëlische soldaten. Tot de rechters zei hij: ,,Het joodse volk heeft uit het glas van het lijden gedronken en verspreid in de wereld geleefd. Vandaag wil datzelfde volk de Palestijnen dwingen uit dat glas te drinken. De geschiedenis zal u niet vergeven, en God zal over ons allen oordelen.''

Sjeik Yassins boodschappen en oproepen tot verzet werden in de acht jaar van zijn gevangenschap in de Palestijnse gebieden eindeloos herhaald. Zo werd zijn persoon uitvergroot, een proces dat nog werd versterkt door de voortdurende geruchten over zijn verslechterende gezondheid. In 1997 werd zijn vrijlating afgedwongen door de toenmalige Jordaanse koning Hussein in ruil voor twee Israëlische agenten die op straat in Amman hadden geprobeerd Hamasvertegenwoordiger Khaled Meshal te vermoorden. Bij zijn terugkeer in Gaza kreeg hij een heldenontvangst in een stadion.

Toen, in 1997, legde hij het in aanhang nog af tegen zijn seculiere rivaal Yasser Arafat. Maar diens corruptie en, alweer, het beleid van Israël dat de Palestijnen in antwoord op de terreur van Hamas en gelijkgezinde groepen in hun gebieden gevangenzette, versterkten Yassin. In de eerste jaren na het Israëlisch-Palestijnse autonomie-akkoord van 1993, toen er nog uitzicht bestond op een verdergaande vredesregeling, daalde de steun voor Yassin en zijn Hamas onder de Palestijnen tot een dieptepunt. Maar naarmate de Israëlische repressie de laatste jaren toenam, groeide de aanhang van sjeik Yassin die immers nooit wat in het ,,zogenaamde vredespad'' had gezien en af en toe hoogstens in een hudna, een tijdelijke wapenstilstand, wilde toestemmen.

Ahmed Yassin werd volgens zijn identiteitsbewijs in 1929 maar volgens hemzelf in 1938 geboren in Majdel in wat toen het Britse mandaatgebied Palestina was. Zijn dorp werd in 1948 zoals zovele andere Arabische dorpen door Israëlische troepen met de grond gelijkgemaakt, en hij vluchtte met zijn familie naar de Gazastrook.

Op 12-jarige leeftijd raakte hij verlamd bij een partijtje voetbal in het vluchtelingenkamp. Hij ging in Kairo studeren, waar hij met de compromisloze fundamentalisten van de Moslimbroederschap kennismaakte. In de jaren '70 en '80 richtte hij zijn eerste islamitische verzetsgroepen op, nog met verholen steun van Israël dat fundamentalisten aanmoedigde als tegenwicht voor de veel gevaarlijker geachte seculiere Arabische organisaties. Hamas, het Arabische woord voor `inzet' maar tegelijk Arabisch acroniem voor Islamitische Verzets Organisatie, werd opgericht in december 1987, aan het begin van de eerste intifadah. Sjeik Yassin stierf in de overtuiging van Hamas' overleven. ,,Israël heeft meer dan eens geprobeerd Hamas te vernietigen, maar elke keer is de beweging er sterker uit naar voren gekomen'', zei hij vorige week nog.