VS moeten weg, maar niet meteen

Ook in Amsterdam wordt gedemonstreerd ter gelegenheid van de eerste `verjaardag'van de oorlog in Irak. De gevoelens zijn gemengd.

Onder een regenboogparaplu, ietwat afzijdig van de naar schatting driezuidend demonstranten die zich zaterdag hebben verzameld op de Dam in Amsterdam, staat Joris van Walt van Praag. Een verregend plakkaat steekt uit zijn rugzakje: `Begin bij jezelf, verspreid vriendschap, veroorzaak vrede.'

,,Ik moet me er nog even toe zetten'', zegt de 21-jarige student Geschiedenis uit Nijmegen. ,,Mijn plan was om vandaag iedereen een hand te geven en zo vriendschap te verspreiden. Maar ik stap niet zo snel op vreemde mensen af'', zegt hij verlegen.

En dus kijkt hij toe hoe een gemengde groep demonstranten – varierend van asielzoekers tot het Palestina Komitee tot de Nieuwe Communistische Partij Nederland en een groep anarchisten – zich in de stromende regen laat toespreken. Vandaag is het precies een jaar geleden dat de oorlog in Irak begon en de oorlog tegen terrorisme een andere dimensie kreeg. ,,De wereld is er niet mooier op geworden'', zegt Danielle de Jong van het organiserende Platform tegen de Nieuwe Oorlog tegen de aanwezigen. Ze meent dat de oorlog het terrorisme juist in de kaart heeft gespeeld. Door onder meer ,,het moslimvijandige klimaat en de door angst ingegeven beperkingen op de burgerrechten'' is een voedingsbodem voor terreur geweekt. Zie wat er in Madrid is gebeurd, kijk naar de aanslagen in Irak. ,,Wij zijn tegen Al-Qaeda en aanverwanten, maar ook tegen de bommenterreur van Bush en Blair.''

De Jong roept op tot openheid van de regering-Balkenende en start een actie om de premier onder druk te zetten om alsnog opening van zaken te geven over de informatie en afwegingen die ten grondslag lagen aan het besluit de oorlog tegen Irak te steunen. ,,Het achterhouden van deze wezenlijke gegevens is in strijd met de principes van een democratische samenleving.'' Een als Bush geklede demonstrant sleurt een `Balkenende' aan een hondenriem mee.

Iemand roep: ,,Balkenende Basta Ya. Ga Aznar maar achterna'', in een verwijzing naar de Spaanse premier wiens partij vorige week bij de parlmentsverkiezingen verloor en nu het premierschap moet overdragen aan de socialisten. Die pleitten nu voor terugtrekking van de Spaanse troepen als de Verenigde Naties niet een breder mandaat krijgen in Irak.

Hoewel de demonstratie tegen de bezetting in Irak is gericht, zijn maar weinigen voor onmiddellijke terugtrekking van de buitenlandse troepen. ,,Het is nu zo gevaarlijk in Irak'', zegt de Irakees Fahdir Mohammed, die al tien jaar in Delft woont. Een button op zijn regenjack meldt: `Ik heb familie in Irak.' ,,Als die Amerikanen weg gaan, wat gebeurt er dan? Die terroristen zijn er nog. Ik zeg nee tegen terrorisatie en ja voor vrijheid en democratie.'' Maar hoe dat bereikt kan worden, weet hij ook niet.

Ook Joris is ,,niet helemaal'' tegen de bezetting van Irak. ,,Ik snap alleen nog steeds niet waarom deze oorlog gevoerd moest worden en waarom de Amerikanen dat doen.'' Het had via de Verenigde Naties moeten lopen, meent hij. ,,Die zijn toch voor zulke dingen opgericht?'' Bovendien vindt hij dat de bondgenoten eerst in Afghanistan hun werk hadden moeten afmaken, en ,,dan pas democratie ergens anders proberen te bewerkstelligen''.

In de stromende regen trekken de demonstranten door Amsterdam. Het winkelende publiek kijkt niet op of om. ,,Ach'', zegt op de Dam een wat oudere man die zijn naam niet wil noemen. Hij haalt zijn schouders op. ,,Er is altijd wel ergens een oorlog. Als je daarvoor nu iedere keer de straat op moet...''