Verstikkende moeder

Het combineren van dans en gesproken woord is een belangrijk gegeven in het werk van choreograaf Sjoerd Vreugenhil, die twee jaar geleden zijn carrière als danser afsloot. Hij gebruikt geen tekst omdat hij zich in dans niet zou kunnen uitdrukken, maar als een directere manier om duidelijk te maken wat hij te zeggen heeft, terwijl de dans vertelt wat niet in woorden te vatten is. Wil zo'n combinatie van kunstvormen werkelijk meerwaarde hebben, dan is een gedegen vakmatige achtergrond van de gebruikte disciplines noodzakelijk; dat realiseert Vreugdenhil zich zeer goed.

Dat is te merken aan Ferocious felicity (`verscheurende gelukzaligheid'). Thema is het syndroom van Hikikomori – een Japans fenomeen waarbij jonge mannen zich voor langere tijd opsluiten in hun eigen huis. In Ferocious felicity trekt een zoon – Timothy Couchman – zich terug in een afgeschermde ruimte die in al zijn onbestemde witheid doorzichtig lijkt. Op de wanden worden beelden grotesk vergroot.

De moeder - Kate Strong - lijkt heel direct. Zij verkeert in een ruimere leefwereld dan haar zoon, maar is even ingekapseld als hij. De zoon was ongewenst, daarom omgeeft zij hem met verstikkende zorgzaamheid. De nuchtere woorden van de vrouw contrasteren met de aarzelende bewegingen die ze in de dans laat zien.

De zoon is dwangmatig intensief in woord en dans. Zijn lijf wordt voortdurend gegeseld door onzichtbare slagen, zijn bewegingen zijn verkrampt, de stem is verstikt of schreeuwt het uit. Vooral in een traag duet komt de machteloze wanhoop naar voren, de wederzijdse gebondenheid en de diepe eenzaamheid waarin moeder en zoon gevangen zitten.

De integriteit en soberheid van Vreugdenhils werk fascineert, maar Ferocious felicity overtuigt toch niet. Daarvoor is de rol van de zoon te eentonig en worden de scènes te lang uitgesponnen. Gezien de impact van dat ene duet lijkt de dans toch Vreugdenhils ware taal.

Voorstelling: Ferocious felicity door Sjoerd Vreugdenhil. Gezien 12/3 Korzo Theater, Den Haag. Nog te zien: 17 april Utrecht. Tournee seizoen 2004-2005.