Prinses Juliana (94) in slaap overleden

Prinses Juliana is gisterochtend op 94-jarige leeftijd op Paleis Soestdijk overleden. Van 1948 tot 1980 was zij koningin der Nederlanden.

Minister-president Balkenende herdacht prinses Juliana gisteren in een toespraak op televisie en radio als ,,een onvermoeibaar voorvechtster van solidariteit, gemeenschapszin en menselijke waardigheid''. Haar overlijden noemde hij een ,,persoonlijk verlies'' voor zeer velen. ,,Vandaag is ons land in zekere zin zijn moeder kwijtgeraakt.''

Op het moment van haar overlijden, om tien voor zes in de ochtend, waren drie dochters van prinses Juliana – koningin Beatrix, prinses Irene en prinses Margriet – op Soestdijk aanwezig. De jongste dochter, prinses Christina, was onderweg uit het buitenland.

Kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima breken hun wintersportvakantie af en zullen vandaag vanuit het Oostenrijkse Lech naar Nederland terugkeren. Prinses Juliana overleed precies zeventig jaar na haar grootmoeder koningin Emma, die op 20 maart 1934 stierf.

Prinses Juliana is overleden aan de gevolgen van een longontsteking, gecombineerd met ,,algehele verzwakking van het gestel''. Dat hebben haar artsen via de Rijksvoorlichtingsdienst laten weten. Haar lichamelijke toestand was de afgelopen dagen snel achteruit gegaan. Nadat zij in 1980 werd opgevolgd door haar oudste dochter Beatrix, verscheen prinses Juliana nog tot 1998 in het openbaar. Daarna liet haar gesteldheid dat niet meer toe, zo maakte zij zelf in 1999 in een brief bekend.

Prins Bernhard vertelde in 2001 dat zijn echtgenote kampte met grote geheugenproblemen. Koningin Beatrix zei in december in haar kersttoespraak, die zij aan haar moeder opdroeg, dat de jaren voor prinses Juliana zwaar geworden waren. Bij een bezoek aan Thailand in januari van dit jaar noemde de koningin haar moeder niet meer goed aanspreekbaar.

Volgens de voorlopige protocollen, die acht werkdagen voorschrijven tussen overlijden en begrafenis, zal prinses Juliana volgende week woensdag worden bijgezet in het familiegraf van de Oranjes in de Nieuwe Kerk in Delft. Maar de koninklijke familie had daarover bij het ter perse gaan van deze krant nog geen beslissing genomen.

De familie moest toen ook nog besluiten of en wanneer het stoffelijke overschot van de prinses naar Paleis Noordeinde in Den Haag overgebracht zal worden. Dat gebeurde bij het overlijden van prins Claus in oktober 2002. Op welke manier de bevolking afscheid kan nemen van het voormalige staatshoofd, was ook nog niet bekend.

Evenmin was bekend of het overlijden van prinses Juliana invloed zal hebben op het geplande huwelijk van haar kleinzoon prins Friso met Mabel Wisse Smit op 24 april. Op de website www.koninklijkhuis.nl is een condoleance-register geopend.

Politieke partijen herdachten de persoonlijke betrokkenheid van prinses Juliana bij de samenleving. CDA, VVD en LPF legden de nadruk op haar rol bij de wederopbouw na de oorlog, terwijl andere partijen vooral haar menselijkheid roemden. Premier Balkenende wenste zaterdagochtend haar familie ,,kracht toe bij dit verlies''. Ook de premier plaatste de regering van koningin Juliana in de tijd van de periode van opbouw na de Tweede Wereldoorlog. Hij noemde haar in dat licht een ,,warm voorstander van de voortgaande samenwerking tussen de Europese landen''. Verder memoreerde hij dat zij zich ,,zeer betrokken'' voelde bij Indonesië en Suriname, de landen die tijdens haar jaren als koningin zelfstandig werden, en bij de Nederlandse Antillen en Aruba.

Door haar ,,menselijke benadering van het koningschap'' wist zij volgens de minister-president ,,de genegenheid te winnen van velen in onze samenleving''. Balkenende riep ook de woorden van Juliana in herinnering dat zij ,,wanneer ze geen koningin was geweest, graag maatschappelijk werkster had willen zijn''. Juliana Louise Emma Marie Wilhelmina werd op 30 april 1909 in Den Haag geboren als enig kind van koningin Wilhelmina en prins Hendrik. In 1937 trouwde ze met prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld.