`Vacuüm verpakt' voelt als geluk bij Malstaf

De Belgische kunstenaar Lawrence Malstaf (1972) kruipt tussen twee lagen doorzichtig plastic, die vanaf het plafond naar beneden hangen. In zijn rechterhand houdt hij een slang waarmee hij een vacuümzuigsysteem bedient: langzaam maar zeker raken zijn bovenlijf, zijn zwarte broek, donkere haren en blote voeten bekneld tussen het pvc. Malstaf geeft zichzelf speelruimte door de druk weg te nemen, zodat hij zijn knieën kan optrekken. Vervolgens zuigt hij zich weer vast, hij oogt als een verpakte foetus: vleeswaar. Het publiek staat er om heen. Is het gevaarlijk? Hij zal toch niet stikken? Boven zijn hoofd hangt nog een slang, waar lucht uitkomt. De installatie is volkomen veilig, het publiek mag het zelf uitproberen. Een bezoeker vertelt na zijn vacuümervaring, dat het – in tegenstelling tot wat je zou denken – aanvoelt als `geluk'. Een Liefdevolle Aanraking. Stilte. Kalmte.

Het is een van de vele wonderlijke installaties van Malstaf, getoond in verschillende zalen van het Amsterdamse cultuurcentrum De Brakke Grond.

,,Het eerste wat ik doe in een ruimte waar ik werk, is kijken wat er gestript kan worden'', zegt Lawrence Malstaf. De theaterzaal is leeg gehaald, de muren zijn bekleed met zwart fluweel. Een immense donkere doos. Via de duistere theaterzaal kom je in een labyrint, waarboven een felle lamp ronddraait. Een landschap van negen doorschijnende wanden verschuift. De witte muren wentelen om hun as, terwijl het licht er door heen kruipt. Aan het einde ligt een rechthoekig meer, het lijkt bodemloos, maar is slechts een centimeter diep. Via rekken in het water lopen opgewonden kinderen naar de overkant. Boven de rubberzwarte plas hangen krachtige ventilatoren aan touwen. Door de luchtcirculatie brengen de twee blazers zichzelf in eindeloze beweging. Af en toe veroorzaken de cirkelende apparaten een rimpeling in het wateroppervlak, zo subtiel, dat je hart opspringt omdat je het gezien hebt.

Malstaf, in een T-shirt met de tekst `Neurologisk avdeling', houdt van wetenschap en technologie, maar wil dat niet etaleren. Het gaat hem om `de ervaring'. ,,Onzichtbare mechanismen beïnvloeden ons: geluids- en luchtvervuiling, airconditioning, vibratie, jetlag, magnetische straling. Ik ben gefascineerd door de bijproducten: het gezoem van neonlicht of de computer, de luchtdruk in de metro. Het lichaam moet zich voortdurend heraanpassen in een lange of korte tijdsspanne. We hebben voor dit soort `ruis' geen werkelijke vocabulaire ontwikkeld. Zulke toevalligheden wil ik voelbaar maken.''

Na zijn studie Industrieel Ontwerpen in Antwerpen, werkte Lawrence Malstaf intensief samen met choreografen, zoals de Canadees Benoit Lachambre, de Deense Kirsten Delholm en de Amerikaanse performer Meg Stuart. Malstaf creëerde bijvoorbeeld een doorzichtige ruimte (waarin dansers bewogen) waaruit langzaam lucht werd gezogen. Ook experimenteerde Malstaf door een danser met één voet in een emmer ijskoud en de andere in dampend heet water op het toneel te zetten. `Prepared bodies' noemt Malstaf dat: ,,Het was fantastisch om met mensen als Meg Stuart te mogen werken. Langzamerhand groeide mijn decorstukken uit tot scenografieën. Het nadeel van dans is dat het publiek op afstand blijft. Ik wil de mensen direct betrekken.''

Dat doet Malstaf: kletterende borden zweven boven je gelaat; een zwangere madonna van plakband kreunt; of je belandt in het oog van een wervelende stryrofoam-storm. Naar deze expositie, die ontroert en verrukt, kun je je oma mee nemen of de kinderen; interessant voor wetenschappers maar ook voor een draaiorgelman, een nerd of een filosoof.

Expositie: Being in the middle, van Lawrence Malstaf. Brakke Grond, Nes 45, Amsterdam. T/m 16 mei, toegang gratis.

Op vrijdag 23/4 doet Lawrence Malstaf met enkele dansers live interventies in zijn installaties om 20u en 21u. prijs: 10 euro/ 8.50 euro. Res. 020-626 6866.