Klein rechts wil Turkije niet in EU

Wie bij de Europese verkiezingen op 10 juni zijn stem wil gebruiken om Turkije buiten de Europese Unie te houden, heeft geen andere keuze dan de gecombineerde lijst van ChristenUnie en SGP. Alle andere Nederlandse partijen zien de status van Turkije als kandidaat-lid van de EU als een voldongen feit.

Dit blijkt uit een rondgang van deze krant langs alle lijsttrekkers van in de Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen – met uitzondering van de LPF, die nog geen lijsttrekker of programma heeft voor de Europese verkiezingen. Wel leeft algemene bezorgdheid over de stand van de democratie en de naleving van de mensenrechten in Turkije.

GroenLinks en D66 zijn het meest enthousiast over een toetreden van Turkije, en vinden dat de Europese Unie het land actief moet helpen om te voldoen aan de daarvoor eerder gestelde politieke en economische criteria. De VVD wil te zijner tijd over de EU-toetreding van Turkije een referendum laten houden in Nederland. De lijsttrekker van ChristenUnie/SGP, Hans Blokland, ziet in het feit dat de islam de overwegende godsdienst is in Turkije een belangrijke bezwaar tegen een EU-lidmaatschap. ,,Dat gaat de identiteit en het karakter van de EU als een mede op de joods-christelijke traditie gebaseerde waardengemeenschap aantasten'', meent hij.

Voor geen van de andere partijen is godsdienst een valide argument. ,,Turkije is altijd een seculiere staat geweest'', zegt Camiel Eurlings (CDA). Voor GroenLinks-lijsttrekker Kathalijne Buitenweg is de islam juist een argument vóór: ,,Dat zou laten zien dat moslims een plaats hebben in Europa''. Voor Sophie in 't Veld (D66) is de opname van Turkije een welkome demonstratie ,,dat Europa als waardengemeenschap geen christelijke club is, maar de democratische rechtsstaat als uitgangspunt heeft''.

Ten aanzien van de relatie Turkije-EU bestaat maar weinig verschil in benadering tussen de drie grote partijen – CDA, PvdA en VVD. Alle drie willen met duidelijke uitspraken over een Turks EU-lidmaatschap wachten op een uiterlijk in november te verschijnen rapport van de Europese Commissie, over de mate waarin Turkije voldoet aan de zogeheten Kopenhagen-criteria.

,,We gaan straks niet marchanderen met de toetredingscriteria'', zegt Eurlings. ,,We laten ons ook niet opjagen met het argument: de EU moet een positief signaal naar de moslim-landen afgeven''. Ook Max van den Berg (PvdA) wil zich niet laten ,,opjagen''. ,,Als het lukt met Turkije dan kan het bijdragen tot meer stabiliteit en democratie in die regio, maar ik accepteer geen automatisme.'' Jules Maaten (VVD) wil eveneens ,,heel serieus kijken of Turkije straks aan de criteria voldoet''. Voor toetreding zou daarover in Nederland een referendum moeten plaatsvinden, meent Maaten. Omdat de onderhandelingen tussen de EU en Turkije naar verwachting lang gaan duren, is het VVD-plan vermoedelijk iets voor 2016 of daaromtrent.