Strategie Microsoft in Europa op losse schroeven

Het is Microsoft niet gelukt een schikking te treffen met de Europese Commissie. De strategie om software te koppelen aan Windows loopt daarmee in Europa gevaar.

Bij de concurrentie van Microsoft werd gisteren al voorzichtig de overwinning gevierd na de mededeling van eurocommissaris Mario Monti (Mededinging) dat hij geen schikking zal treffen met de Amerikaanse softwaregigant over misbruik van zijn dominante marktpositie bij personal computers. Volgens de Computer and Communications Industry Association (CCIA), waarbij belangrijke concurrenten als Netscape, Apple, Sun Microsystems, Oracle en Nokia zijn aangesloten, is sprake van een ,,belangrijk keerpunt'' in de strijd tegen de ,,monopoliepraktijken'' van Microsoft. Volgens de CCIA zal een ,,krachtige boodschap'' uitgaan van een veroordeling van Microsoft naar mededingingsautoriteiten in de rest van de wereld.

De Europese Commissie neemt formeel haar besluit op 24 maart. Zij stelt dan ook de hoogte van de boete vast, die maximaal 10 procent van Microsofts omzet (32 miljard dollar) kan bedragen. Monti eist volgens ingewijden dat Microsoft in de EU ook een `kale' versie levert van zijn besturingssysteem Windows, zonder Media Player-software voor audio en video. Zo'n versie mag niet tegen voor consumenten nadelige condities op de markt mogen worden gebracht. Computerfabrikanten kunnen er dan bijvoorbeeld Quick Time van Apple of Real One van Real Networks aan toevoegen, als consumenten dat vragen. Verder moet Microsoft codes prijsgeven om concurrenten op de markt voor servers (computers in kantoornetwerken) als Sun Microsystems een kans te bieden.

Voor Microsoft staat heel veel op het spel. Voor de servermarkt was misschien een oplossing mogelijk geweest. Maar de zogenoemde bundling van accessoires aan Windows is een essentieel onderdeel van de bedrijfsstrategie. Daarom ook kwam Microsoft-topman Steve Balmer deze week naar Brussel om een schikking te bepleiten. Twee jaar geleden slaagde Microsoft er in de VS in om zo de schade tot vrijwel nul te beperken. Daar ging het om de koppeling van Internet Explorer aan Windows, waardoor Netscape uit de markt werd gedrukt.

Uit de mededeling van Monti valt af te leiden waarom beide partijen niet tot een schikking kwamen De eurocommissaris onderstreepte dat hij ,,duidelijke principes'' wil vastleggen voor ,,toekomstig gedrag'' van Microsoft. En dat is juist wat Microsoft niet wil. Het bedrijf wil meer software aan Windows koppelen. Zo wordt aan de Windows-versie van 2006 een zoekmachine toegevoegd, waardoor concurrenten als Google het mes op de keel krijgen. In Brussel loopt al een onderzoek naar Windows XP, waarmee Microsoft zijn dominantie wil uitbreiden naar nieuwe markten als mobiele telefonie en instant-messaging.

Microsoft had aangeboden audio- en videosoftware van de concurrentie aan Windows toe te voegen. De bedrijfsstrategie van bundling zou dan gewoon kunnen worden voortgezet. Maar volgens Monti is juist een beslissing nodig die ,,een sterk precedent creëert''. Microsofts Steve Balmer gaf in een persverklaring ook zelf aan waarom de onderhandelingen in Brussel misliepen: ,,We konden het niet eens worden over nieuwe kwesties die zich in de toekomst kunnen voordoen.''

Een schikking zou om juridische redenen minder ernstige gevolgen hebben gehad voor Microsoft dan een veroordeling, een boete en door de Commissie opgelegde maatregelen voor toekomstig gedrag. ,,Een schikking heeft veel minder precedentwerking'', zegt advocaat Wim Nauwelaerts van het Brusselse kantoor Hogan & Hartson, dat veel grote mededingingszaken doet. Volgens Nauwelaerts kunnen concurrenten er in andere mededingingszaken naar verwijzen. Dat lijkt nu ook te gaan gebeuren. Zo noemt de organisatie van Microsoft-concurrenten CCIA de zaak waarover de Commissie zich op 24 maart uitspreekt ,,slechts het topje van de ijsberg''. Bovendien kunnen concurrenten de veroordeling door de Commissie gebruiken om schadeclaims tegen Microsoft in te dienen. Vandaar ook dat Microsoft gisteren direct aangaf een veroordeling door de Europese Commissie te zullen aanvechten bij het Europese Gerecht van Eerste Aanleg. De softwaregigant zal mogelijk ook vragen om opschorting van de opgelegde maatregelen. ,,Maar het is heel uitzonderlijk dat de rechter dat toestaat'', zo onderstreept advocaat Nauwelaerts.

Microsoft moet dan aantonen dat het ,,onherstelbare'' schade zou lijden. Een procedure bij de Europese rechter in Luxemburg kan enkele jaren in beslag nemen.

Om alle juridische risico's te vermijden heeft Monti de zaak jarenlang voorbereid. De eerste klacht tegen Microsoft kwam al in 1998 van Sun Microsystems. Monti lijkt geen twijfel te kennen. Volgens hem benadeelt Microsoft niet alleen de consument, maar belemmert het bedrijf door misbruik van zijn marktdominantie ook de innovatie.