Verbruikte elites

,,Onze crisis van nu ligt in onze verhouding niet alleen tot het moslimfundamentalisme, maar tot de Arabische wereld in haar geheel. We hebben deze wereld nodig om onze samenleving op het niveau van nu te kunnen handhaven. Dat komt, zoals we weten, door de olie. Met verbazingwekkend succes heeft deze Amerikaanse regering de naam van deze delfstof weten te verdringen'', schrijft H.J.A. Hofland in zijn column `Verbruikte elites' (NRC Handelsblad, 10 maart).

Die laatste zin doet vermoeden dat Hofland een nieuw fenomeen op het spoor is, terwijl hij toch heel goed zal weten dat onze elites ,,de naam van deze delfstof'' al meer dan 50 jaar met man en macht proberen te verdringen uit ons collectieve geheugen. Want zelfs de Tweede Wereldoorlog was niet alleen die ideologische strijd tussen goed en kwaad waarvoor hij ons altijd verkocht wordt, doch ook een strijd om onder andere die delfstof, tussen landen die er vanuit hun koloniaal verleden over heersten (in het Midden-Oosten bijvoorbeeld) en die landen die er vanwege hun gebrek aan koloniaal verleden alsnog aanspraak op wensten te maken (Duitsland, Japan, Italië). En de Slag om Stalingrad was niet alleen een strijd tussen twee strenge snorren, hij ging ook om de olie op de Kaukasus.

Meer dan vijftig jaar hebben politici en media ons zoet proberen te houden met ideologische mystificaties en het enige wat veranderd is na 1989, is dat daar religieuze mystificaties voor in de plaats zijn gekomen. ,,Onze crisis van nu'', waar Hofland het over heeft, is al veel meer dan 50 jaar onze crisis. Maar hoe ze ook hun best doen, het lukt onze elites maar niet om hem te verdonkeremanen, want telkens opnieuw duikt hij op in een andere (steeds indringender) vorm.