Onderzoek embryo`s

Mag je vrouwen vragen mee te werken aan het laten ontstaan van embryo's uitsluitend voor wetenschappelijk onderzoek? Christine Mummery en Guido de Wert vinden van wel (NRC Handelsblad, 2 maart). Hoewel ze erkennen dat eicelproductie ,,belastend en niet geheel zonder risico'' is, vinden ze dat aanvaardbaar, gezien het belang van wetenschappelijk onderzoek en zolang sprake is van een valide geïnformeerde toestemming. Met dit toestemmingsbeginsel doen ze alle ethische problemen als sneeuw voor de zon verdwijnen. Woorden als ,,belastend en niet geheel zonder risico'' doen weinig recht aan de pijn en risico's van zware hormoonbehandelingen en het wegnemen van eicellen. Er is een reële kans dat de instemming van vrouwen samenhangt met financiële nood of dankbaarheid jegens het IVF-centrum.

Eicellen afstaan voor onderzoek heeft voor vrouwen bovendien een andere betekenis dan eicellen aanmaken om zwanger te worden. De embryo's voor wetenschappelijk onderzoek zullen ze nooit dragen. Het verlies van een zwangerschap ook een zelfgewilde abortus gaat veel vrouwen niet in de koude kleren zitten. Het is de vraag hoe vrouwen op het afstaan van eicellen zullen terugkijken.

In de ethiek is het van belang sensitiviteit te ontwikkelen voor de ervaringen van betrokkenen. Een handtekening onder een toestemmingsformulier is in dat opzicht ontoereikend.

Stamcelonderzoekers en ethici die met hen samenwerken, moeten zelf verantwoording nemen voor wat proefpersonen kan worden gevraagd. Sommige dingen moet je niet vragen, omdat ze compromitterend zijn of schaamte oproepen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de vraag om eicellen voor embryokweek. Het toestemmingsbeginsel is een magere ethische verantwoording en getuigt van weinig sensitiviteit voor de ervaringen van betrokken vrouwen.