Meer zorg, onderwijs en politie op Britse begroting

Britse zorg, onderwijs, vervoer en politie kunnen blijven rekenen op extra geld, zonder dat daartoe het komende jaar de belastingen hoeven te worden verhoogd. Dat is de boodschap waarmee Gordon Brown, de Britse minister van Financiën, gisteren zijn begroting bekendmaakte in het Lagerhuis, de laatste volledige jaarbegroting vóór de verkiezingen, verwacht in het voorjaar van 2005.

De investeringen zijn mogelijk nu de voorspelde ,,robuuste'' economische groei uitkomt (2,3 procent in 2003, oplopend naar 3 of meer procent) én door in totaal voor twintig miljard pond (28 miljard euro) te bezuinigen, zei Brown. Hij kondigde volgens verwachting aan vooral te willen snijden in de civil service, het ambtenarenapparaat.

Zo moeten de komende vier jaar 40.000 van de half miljoen ambtenaren verdwijnen, voornamelijk bij grote ministeries als Onderwijs, Arbeid en Pensioenen, en bij de belastingdienst, die zal fuseren met de douane.

Met de afslanking van het overheidsapparaat, waarvan de grote lijnen vorige maand al duidelijk werden, hoopt Labour de Conservatieven de wind uit de zeilen te nemen in de aanloop naar de verkiezingen. Een `kleine overheid' gekoppeld aan belastingverlagingen is het thema van de Tory-campagne. Volgens Brown zouden de belastingverlagingen van de Tories en hun bezuinigingen van 35 miljard pond ten koste gaan van `frontlijndiensten' als zorg en onderwijs. Peilingen steunen hem daar vooralsnog in.

De Tories ontkennen dat, maar hebben toegegeven vermoedelijk te moeten snijden in Defensie, de politie en de veiligheidsdiensten, tot voor kort onaantastbaar voor de law and order-partij. Terwijl het land zich zorgen maakt over terreuraanslagen, probeerde Brown gisteren die vermeende zwakte in de Tory-agenda verder te exploiteren door te zeggen dat Labour investeringen in de nationale veiligheid juist zal opvoeren. Volgens Browns projecties lopen de overheidsuitgaven de komende vier jaar op tot 42 procent van het bruto nationaal product. De Tories vinden 40 procent de bovengrens.

De Chancellor zei bij de presentatie van zijn begroting dat het land de langst aaneengesloten periode van economische groei doormaakt sinds de Industriële Revolutie. Volgens hem kan hij nog steeds zijn eigen ,,gouden maatstaf'' handhaven dat hij alleen geld hoeft te lenen om duurzame investeringen te doen. Maar hij gaf toe dat de staatsleningen sterker zijn gestegen dan verwacht. Dat was een understatement. Vorige jaar leende hij tien miljard pond extra, tot 37 miljard in totaal. Dit jaar schendt hij het zogeheten `Maastricht-criterium' van de EU, door meer te lenen dan 3,4 procent van het bruto nationaal product.

Tory-leider Michael Howard veroordeelde Browns plannen. ,,Als alles dan zo goed gaat, waarom moet hij dan zoveel lenen?'', aldus Howard. ,,Dit is een credit card-begroting van een credit card-Chancellor.'' Vincent Cable, de financiële woordvoerder van de Liberal Democrats, zei dat Brown de harde keuzes had uitgesteld tot na de verkiezingen. Cable verweet hem niets te hebben gedaan aan grote problemen als de oververhitte huizenmarkt en de schulden die Britten hebben.

Met het oog op verkiezingen probeerde Brown gisteren cruciale groepen kiezers aan zich te binden. Alle Britten ouder dan 70 krijgen eenmalig 100 pond extra op een bestaande toeslag, onder meer om ze te helpen bij de sterk gestegen gemeentelijke belastingen. Lagere scholen krijgen 55.000 pond voor verbouwingen en middelbare scholen (die er tot nu toe vrij bekaaid zijn afgekomen) krijgen zelfs drie keer zoveel.