Heulen met de vijand

Antiquair Max van Leeuwen laat komende week bij `concurrent' Sotheby's het familie-antiek veilen. De kijkdagen doen hem zeer: `Het is pijnlijk om te zien hoe anderen nu met hun vingers overal aan zitten.'

Ooit woonde hij in een Haags huis van twintig kamers. De keuken was zo groot als een modaal appartement in Amsterdam. Overal in het pand kon je trampoline springen en had je bonje met je partner dan speelde je net zo lang verstoppertje tot de tijd de lucht geklaard had. In zo'n crisis bood de tuin trouwens ook uitkomst: bijna net zo groot als die van de koningin. Eerst woonde in dit `Spaansche Hof' de Britse ambassadeur, later Max van Leeuwen, telg uit een geslacht van Haagse antiquairs. Hij is degene die ruim tachtig procent van het familie-antiek, 430 lots, inclusief stukken uit die legendarische `Hof', zoals de levensgrote stenen tuinleeuwen, volgende week bij Sotheby's in Amsterdam onder de veilinghamer brengt.

,,Ik heul met de vijand, want dat is zo'n veilinghuis van oudsher voor de antiekhandel'', zegt Van Leeuwen. Hij zit in een statige grijze jas met zwart fluwelen kraag losjes onderuit in een van `zijn' fauteuils. Dat `losjes' is schijn, zijn blik schiet van de ene naar de andere hoek, om in de gaten te houden hoe kabinetten, fauteuils en beschilderde secretaires vanuit vrachtauto's de kijkzalen inrollen. ,,Het kost me de grootste moeite om mijn mond te houden, Ik wil me overal mee bemoeien – ,,jongens, pas op, doe het nou zó'' –, maar dat kan niet, dan wordt het hier oorlog'', lacht Van Leeuwen – en hij zwijgt.

We wanen ons nu nog in een chique uitdragerij. Zacht-zeegroene boekenkasten uit Italië, een bolbuikige rococo-commode en de meest uiteenlopende, welvende meubels in Louis XV- en Louis XVI-stijl. Alles schittert door verguldsel en inlegwerk. ,,Dat klopt, goud en glitter, ik vind het wel wat! Ik ben gek op grote, decoratieve stukken, vooral op de Franse stukken, want daar zijn onze stijlen stuk voor stuk op geënt. Het liefst koop ik ze in paren tegelijk. Twee of vier identieke kasten of kandelabers geven een interieur iets krachtigs. Die ladenkast, daar om de hoek, was het bureau van mijn vader. Kijk, het lijken laatjes, maar als je sleutel omdraait komt er een schrijfblad naar beneden, en bovenin zitten geheime vakken.''

Ruim een eeuw lang dreven vier generaties Van Leeuwen hun antiekzaken in Den Haag. Louis Couperus wipte nog wel eens met zijn hond Brinio naar binnen, want die had een herenhuis te meubileren. Er kwamen filialen in Londen en Düsseldorf en ook de Amerikaanse `adel', Hollywood dus, werd geïnfiltreerd, want daar spiegelt men zich blijkbaar graag in een `stukje Oud Europa'. Max van Leeuwen maakte zelf jacht op de meubels van immigranten in Pennsylvania, Argentinië en Peru, en trok Europa en Rusland door. ,,Goedkoop antiek bestaat niet. Je vindt het nooit en nergens. In een blokhut in Peru hebben ze ook een fax en daar worden dezelfde prijzen gevraagd als hier. Ik kan u natuurlijk allerlei succesverhalen opdissen, zoals gokkers dat doen, maar ik heb uit hebzucht vaak genoeg stukken gekocht die na aankomst meteen in elkaar stortten. Voor geluk hoef je niet op reis, heb ik ontdekt, het ligt vaak naast de deur, bij mensen die je allang kende.''

Naast de chique commodes en hoekkasten, de feeërieke kristallen kroonluchters (doorsnee 2,5 meter) en krullende spiegellijsten, zijn er curiositeiten zoals een Japans Mo-masker van bijna anderhalve meter, een opklapbare, ronde vogelkooi, een skelet dat uit been is gesneden, en de jachtmeubels, samengesteld uit geweien, van de Duitse keizer Wilhelm II. Van Leeuwen is er de man niet naar om objecten met anekdotes te parfumeren. ,,Ik zag pas op een beurs van eigentijdse kunst een witte plank met twee spijkers, waar blijkbaar een lang verhaal bij hoorde. Ze vroegen er een vermogen voor en daar begrijp ik niets van. Antiek is simpel: `You see what you get', met uitzondering van de Tefaf. Want daar zijn de prijzen verbijsterend, een handelaar als ik voelt zich in Maastricht verdwaald in een ander zonnestelsel.''

De antiekhandel zoals zijn familie die bedreef, zal verdwijnen, vreest Van Leeuwen. Jongere generaties sjouwen liever niet. De cliëntèle verandert ook: liever een oud lijkend, nieuw kastje van 300 euro dan een stijlmeubel van 3.000 euro. ,,Een huis zonder antiek is voor mij onvoorstelbaar. Maar zo langzamerhand ben ik een uitgestorven mammoetensoort. Vindt u het trouwens goed als we nu opstappen? Successierechten en een verhuizing dwingen me deze stukken te veilen. Ik vind het pijnlijk om te zien hoe anderen nu met hun vingers overal aan zitten. Deze veiling heb ik steeds voor me uitgeschoven. Nu het zover is, voel ik me als iemand die tijdens een operatie wakker wordt uit de narcose.''

Veiling `Taste and Talent for Treasures' bij Sotheby's, De Boelelaan 30, Amsterdam. Kijkdagen: 18 t/m 21/3, 10-17 uur. Veiling: 23/3. Prijzen tussen 300 en 40.000 euro.