Warschau in lastig parket door Spaans besluit

Warschau slaapt slecht. Niet alleen voelt het zich bedreigd door terroristen, maar ook vreest het voor politiek isolement nu Spanje als belangrijkste Europese bondgenoot wegvalt.

De inwoners van de Poolse hoofdstad voelen zich het eerstvolgende doelwit van terroristen. Polen geeft in Irak leiding aan een internationale troepenmacht van negenduizend man en geldt daar, na Groot-Brittannië, als de belangrijkste en trouwste bondgenoot van de VS. Onder Pools commando staan ook 1300 Spaanse soldaten. Na de overwinning van de Spaanse socialisten bij de verkiezingen van zondag is de kans groot dat zij worden teruggehaald.

Ook op het Europese slagveld van `Nice' hoeft Polen niet langer te rekenen op Spaanse steun. Volgens het verdrag van Nice, uit 2000, hebben middelgrote landen als Polen en Spanje binnen de EU verhoudingsgewijs meer stemmen dan grote landen als Duitsland en Frankrijk. Polen staat al maanden onder druk om dat overtollige stemgewicht op te geven. In de discussie hierover was Spanje de belangrijkste bondgenoot. Maar de nieuwe machthebbers in Spanje hebben de afgelopen dagen toenadering gezocht tot Duitsland en Frankrijk. Door de ommezwaai verliest Polen ook andere bondgenoten: Estland, dat samen met Malta de Spaanse-Poolse positie steeds onderschreef, zegt nu weinig prioriteit meer te hechten aan de stemrechten.

Maar `Nice' is op dit moment niet Polens grootste zorg. Het is vooral Spanje's ommezwaai inzake Irak die Polen voor grote problemen stelt. De vrees voor aanslagen in Polen is alleen maar sterker geworden nu Spanje, na de aanslagen in eigen land, een radicale omslag van zijn buitenlandse beleid overweegt. Terroristen, zo vreest Polen, zullen hierin hét bewijs gaan zien van hun eigen effectiviteit. Niemand zal geloven dat het besluit om Irak te verlaten los staat van de aanslagen, schrijft politiek analist Janusz Reiter in dagblad Rzeczpospolita. ,,De terroristen kunnen zichzelf feliciteren'', aldus Reiter. Warschau komt nu volgens velen nog meer in gevaar.

Ook militair-logistiek levert de Spaanse ommezwaai voor de Polen ,,zeer ernstige complicaties'' op, aldus de Poolse premier Leszek Miller. Miller, meestal de zelfbeheersing zelve, maakte deze week een bedrukte en zelfs geschokte indruk. De sociaal-democratische premier is allerminst blij met de overwinning van geloofsgenoten in Spanje. Miller kon het veel beter vinden met de conservatief José María Aznar.

De leemte die de Spanjaarden mogelijk achterlaten in Irak kan niet zomaar worden opgevuld, aldus de Poolse president Aleksander Kwasniewksi op de radio. ,,We kunnen de plannen niet in een handomdraai veranderen en [extra] troepen zenden. We hebben ze eerlijk gezegd ook niet klaarstaan.'' Volgens Poolse NAVO-ambassadeur Jerzy Nowak vormen de Spaanse soldaten in Irak ,,waarschijnlijk het beste militaire contigent'' dat onder Pools commando opereert. Bovendien zijn de Spanjaarden belangrijk, omdat ze de contigenten met Zuid-Amerikaanse soldaten aansturen.

Ook voor de Poolse regering zelf is de nieuwe situatie lastig. Premier Miller en zijn partij van ex-communisten, de SLD, liggen in de opiniepeilingen al maanden onderuit. De oppositie zal nu de duimschroeven verder aandraaien. Roman Giertych, leider van de ultrakatholieke Liga van Poolse Families, eiste begin deze week al een referendum over de Poolse aanwezigheid in Irak. Volgens de laatste peilingen is 67 procent van de Polen tegen bemoeienis in Irak.

Maar Miller denkt nog niet aan terugtrekken. ,,Daarmee zouden we toegeven dat terroristen machtiger zijn dan de beschaafde wereld.'' Politiek analist Reiter raadt een aftocht uit Irak af. ,,Polen zal niks bereiken door weg te rennen'', schrijft hij. Maar het zou zo wel zijn reputatie van betrouwbaarheid verliezen, volgens Reiter een van de grootste schatten die Polen heeft.