Kroatië wil breken met het verleden

De Kroatische premier Ivo Sanader heeft gisteren ondubbelzinnig afstand genomen van de misdrijven van het fascistische Kroatische bewind in de Tweede Wereldoorlog Hij deed dat in het vroegere concentratiekamp Jasenovac, dat bekend stond als `het Auschwitz van de Balkan' wegens de uiterst brute wijze waarop in de Tweede Wereldoorlog tienduizenden Serviërs, joden, Roma en anti-fascistische Kroaten zijn vermoord.

Het optreden van Sanader is naar het oordeel van waarnemers opmerkelijk omdat de in december aangetreden premier de HDZ (Kroatische Democratische Gemeenschap) leidt, de politieke partij van wijlen president Franjo Tudjman. Tudjmans HDZ wilde in de jaren negentig duidelijk géén radicale scheidslijn tekenen tussen `haar' Kroatië en het Kroatië van de Tweede Wereldoorlog, een pseudo-onafhankelijke vazalstaat van nazi-Duitsland, geregeerd door het fanatiek-fascistische bewind van de Ustaše van Kroatië's eigen `Führer', Ante Pavelic. Tudjman liet zich eens ontvallen blij te zijn dat zijn vrouw niet Servisch en ook niet joods was en stelde de Ustaše voor als lieden die voor het eerst de grote droom van de Kroatische onafhankelijkheid hadden gerealiseerd.

Sanader maakte gisteren duidelijk dat de HDZ afscheid heeft genomen van dat beleid. ,,Geen enkel politiek doel kan misdaad rechtvaardigen. Op die waarheid is het moderne Europa gebouwd. We veroordelen elk extremisme, elke raciale of etnische intolerantie'', aldus de premier in het vroegere concentratiekamp. ,,Kroatië's geschiedenis toont te veel leed en Jasenovac was zo ongeveer het ergste. We moeten hardop spreken opdat de misdaden van de Ustaše niet vergeten worden.'' Hij zei dat bij het gerenoveerde monument in Jasenovac.

Sanader riep onafhankelijke historici op `de waarheid' over Jasenovac te achterhalen. Die oproep slaat op de zeer uiteenlopende schattingen van het aantal mensen die er werden vermoord. Onder Tudjman werd het aantal doden van Jasenovac gebagatelliseerd: 50.000 mensen zouden er zijn vermoord. De Serviërs daarentegen spraken van 750.000 doden. Het Wiesenthal Centrum gaat uit van 600.000 doden, maar het Holocaust Museum houdt het op rond 100.000 slachtoffers. Slavko Goldstein, historicus en leider van de joodse gemeenschap in Kroatië, zei in Jasenovac dat ,,de criminele propaganda'' van Slobodan Miloševic het vermeende aantal Servische slachtoffers van Jasenovac dermate hoog heeft opgedreven dat de Serviërs er ,,dronken'' van nationalisme van raakten. De leider van de Kroatische Serviërs, Milorad Pupovac, prees Sanader om diens ,,breuk met het verleden'', maar in Belgrado werd gezegd dat Sanaders opmerkingen vooral gericht waren aan het adres van de Europese Unie, waarvan Kroatië graag lid wil worden.