Kobe in een blow herboren

Natuurrampen spreken tot de verbeelding, zeker die van kinderen, en je kunt daarvan gebruik maken als je kinderen iets wilt leren over wetenschap en techniek. Dat moet de gedachte geweest zijn achter de serie Mensen en natuurgeweld die Teleac in School TV 's ochtends uitzendt. Vorige week ging het over een vulkaanuitbarsting en morgenochtend over de aardbeving die op 17 januari 1995 de Japanse havenstad Kobe trof. Er volgen nog wervelstormen in Louisiana en lawines in de Alpen.

Wat krijgen de leerlingen over Kobe te zien? De beelden die door de altijd registrerende bewakingscamera's zijn gemaakt van het instorten van de stad. Die liegen er niet om. Na de beving, die maar 20 seconden duurde, ontstonden op tientallen plaatsen zware branden omdat veel gasleidingen waren gesprongen. Dat is ook niet mis. Blussen ging niet, want ook de waterleidingen waren kapot. Onder de beelden is geluid gemonteerd van zwaar gedreun, knisperend vuur en een gierende wind. De leerling die dan nog niet recht overeind in zijn stoel zit heeft te zwaar geblowd voor hij aan de dag begon.

Voor de andere leerlingen moet het filmpje nu aan de didactiek beginnen. Maar die zou dan misschien wel 10 minuten duren, dus komen er eerst wat interviews met mensen die verklaren dat ze geschrokken waren (een journaliste) of in de war (een brandweerman) of verdrietig (iemand die familie verloor).

Nu komt dan toch echt de informatie-overdracht. Die bestaat uit drie brokjes. Hoe ontstond de aarbeving in Kobe? Doordat drie platen in de aardkorst tegen elkaar schoven en wel: schoksgewijs. Waarom was de schade in Kobe zo groot? Omdat de stad voor een groot deel is gebouwd op nieuw land, een kunstmatig eiland. De aardbeving vergrootte de pakking van het zand en grind waarop de haven staat en perste het water in de poriën naar boven. Daardoor vervloeide de bovenlaag en wat daarin was gefundeerd stortte in. Maar waarom stortte dan dat nieuwe grote hotel niet in? Omdat dat een speciale fundering had, waardoor geen water kon toetreden.

Oef! Dat was een taai stukje info. De film gaat snel beginnen aan zijn minutenlange afsluiting: Kobe is nu herboren en is weer een levendige en moderne stad. Ja, nog eens: herboren en weer levendig en modern.

Mensen en natuurgeweld, Teleac, morgen, Ned.3, 9.15-9.30u. De aflevering 3 en 4 op 25 maart en 1 april.