Ideeënfilm over joden en Menschen

Oma is dood. En haar familie is vooral verbijsterd over het feit dat zij opeens een joodse begrafenis wil hebben. Dat hadden ze van haar niet verwacht. De nabestaanden waren bijna vergeten dat ze joods zijn.

Voordat hij films ging maken was de Duits-Franse regisseur Sam Garbarski journalist, een carrièreswitch die vaak betekent dat iemand naar een andere manier zoekt om zijn ideeën en observaties aan de man te brengen en minder zijn fantasieën.

Ook de Belgisch-Frans-Luxemburgse coproductie Le tango Des Rashevski is vooral een ideeënfilm. Keurig zijn allerlei verschillende invalshoeken over het omgaan met (joodse) tradities bijeengebracht: zo is daar de sinds de shoah van haar religie afgekeerde oermoeder Rosa, haar na de Tweede Wereldoorlog richting Israël vertrokken echtgenoot, de orthodoxe rabbi Shmuel, diens geseculariseerde broer Dolpho en hun letterlijk en figuurlijk vaderloze nazaten die worstelen met geloof en identiteit.

In een klein dialoogje aan het begin van de film tussen de beide broers wordt aangestipt waar we het antwoord moeten zoeken. Het gaat erom een `Mensch' te zijn, een mooi jiddisch woord dat verder niet wordt toegelicht. Je bent eerst en vooral een Mensch voordat je jood bent, vindt Dolpho, en er zijn ook veel joden die helemaal geen Mensch zijn, en vice versa.

En dan is er nog de kleinzoon die verliefd wordt op een moslimmeisje. De suggestie wordt gewekt dat pas op hun bruiloft iedereen gewoon zichzelf kan zijn. Maar dat heeft minder met godsdienstige zaken te maken, als wel met de bevrijdende werking van de dans. Matriarch Rosa placht altijd te zeggen dat het dansen van de tango de beste manier was om met je problemen om te gaan. Typisch zo'n scenario-invalletje dat gunstig uitpakt. Door magisch-realistische sequenties, waarin Dolpho droomdanst met Rosa, lukt het de film om op een aardige manier net iets meer te worden dan een mild humoristisch leerdicht.

Wat vooral in het voordeel van Le tango Des Rashevski werkt, is dat het verhaal grotendeels is ontdaan van tijd- en plaatsaanduidingen. Het speelt zich nu af, op enig moment in het heden in een omgeving waarin de mensen allemaal met hun eigen accent overwegend Frans spreken. Dat kan overal zijn. En dus kan de film over ons allemaal gaan.

Le tango Des Rashevski. Regie: Sam Garbarski. Met: Hippolyte Girardot, Ludmila Miakèl, Michel Jonasz, Daniel Mesguich, Natan Cogan, Jonathan Zaccaï. In: 7 bioscopen.