Het jodendom teruggebracht tot kippensoep en keppeltjes

Als schrijver dankt Leon de Winter zijn carrière aan vlot geschreven boeken waarin zijn protagonisten vroeg of laat op zoek gaan naar de kern van hun joodse identiteit. In vrijwel alle boeken speelt de schaduw van de Tweede Wereldoorlog een grote rol. De door Haig Balian, inmiddels de nieuwe directeur van dierentuin Artis, gecoproduceerde verfilming van De Winters roman Supertex uit 1991 is daarop geen uitzondering. Maar wat op papier misschien werkt, komt op het grote doek over als clichématig en schematisch. Het boek is vertaald in een plat scenario, waaruit alle nuance is verdwenen.

De joodse identiteit van de familie Breslauer is in de film een kwestie van kippensoep en keppeltjes geworden. De Winters soms controversiële spel met stereotypen, zoals de geldbeluste joodse textielhandelaar en diens zoon, de `jood in een Porsche', is in de film decoratie geworden. De zoektocht naar wat het jodendom inhoudt krijgt daarbij een al te nette invulling.

Je kunt je identiteit ontkennen, maar ooit wordt je er toch mee geconfronteerd; dat is de les die Max Breslauer leert, de zoon van de textielhandelaar – type snelle playboy met Porsche en penthouse. Of je vervult je bestemming door in Israël te gaan wonen, zoals de vriendin van Max; hij wil niet in een war zone wonen. En er is de jongste broer Boy die in het Arabische Marokko kiest voor de orthodoxe kant van zijn geloof.

Het Engelstalige Supertex (`we are Dutch' zeggen de broers), geregisseerd door de Duitser Jan Schütte, is een film over de botsing tussen vader en zoon. Dat de vader door Jan Decleir wordt gespeeld, die ook de rol van strenge vader in de verfilming van Bordewijks Karakter vertolkte, versterkt die thematiek; een staaltje goede casting.

Vader hecht aan de Jiddische tradities en het idee van opvolging in de familiezaak. Maar Max trekt zich terug uit de directie van de textielfabriek, keert zich tegen zijn vader maar kan zich, nadat hij – o zo symbolisch – een orthodox joods jongetje heeft aangereden, niet langer onttrekken aan zijn lotsbestemming als kind uit een joods gezin.

Max wórdt ten slotte zelfs zijn vader: hij slaapt met diens minnares en neemt uiteindelijk toch de zaak over. Pas dan is hij in staat gelukkig te zijn. De zoektocht is over.

Supertex. Regie: Jan Schütte. Met: Stephen Mangan, Jan Decleir, Elliot Levey, Maureen Lipman. In: 16 bioscopen.