Geen wegwerker te zien op marathonroute

Athene draait op volle toeren om op tijd klaar te zijn voor de Olympische Spelen in augustus. De scepsis is groot. ,,De Grieken zullen hier nog jaren voor betalen.''

De idee is volmaakt: Olympische Spelen in dienst van vrede en vriendschap op de plek waar ze ooit werden geboren, in Griekenland. Maar wanneer blijft iets een schim van een idee en wanneer wordt het werkelijkheid? Dit klassiek Platoons dilemma spookt 150 dagen voor de aanvang van de Spelen door de hoofden van olympische officials, Griekse ministers, internationale veiligheidsexperts en inwoners van Athene.

Want wie vandaag de dag door de Griekse hoofdstad wandelt, kan niet anders dan verrast zijn door het vele werk dat nog moet worden verricht om de olympische droom te verwezenlijken. Sommige delen van de nieuwe metro schitteren en de folkloristische wijk de Plaka staat stijf in het stuc, maar eenderde van de olympische locaties is nog niet klaar. Overal liggen nog straten open. Op de voor de Spelen cruciale tramtrajecten langs de kust en vanaf de zee naar het centrum rijden geen treinen, maar zitten betonvlechters. De spoorlijn van het vliegveld naar het stadscentrum is een onbestemde betonnen sleuf. En de planten, bomen en grasmatten die het plaatje straks moeten completeren, puffen nog in de serres.

Symbolisch voor de zenuwslopende race naar de finish is de staat waarin de marathonroute verkeert die het historische traject van Marathon naar Athene zal volgen. Bij de start, even buiten Marathon, bekijkt opzichter Emanuel Daskalaki hoe zijn mannen op steigers zonder leuningen vijftien meter hoger beton storten in een triomfboog. ,,Over twee maanden is het klaar'', zegt hij zelfverzekerd.

Turend vanaf de start richting Athene zien we een gat van honderden meters lengte. En vanaf kilometer 1 tot kilometer 17 is de weg voor de helft opengebroken. Niemand werkt daar. De aannemer blijkt failliet, de arbeiders staken, omdat ze drie maanden geen loon hebben gekregen. De nieuwe minister van Publieke Werken heeft dit weekeinde na een inspectie gesproken van een ,,ontoelaatbare situatie'', en belooft dat vanaf deze week een nieuwe aannemer 24 uur per etmaal zal doorwerken om de voor de volgwagens noodzakelijke wegverbreding in drie maanden af te ronden.

,,Iedereen is blij met de Olympische Spelen, maar iedereen is boos over de opgebroken weg'', zegt Penelope Nicolaou, eigenares van een sportschoenenwinkel langs de route. De ontberingen die de marathonatleten straks moeten doorstaan zijn volgens haar niets vergeleken met wat de mensen langs de route de afgelopen drie jaar hebben meegemaakt. ,,Winkels zijn vanwege de jarenlange onbereikbaarheid gesloten, omzetten zijn gedaald en er waren veel extra verkeersongelukken, vanwege de chaotische toestand.''

Ze verwacht dat alles net op tijd zal klaarkomen, maar vreest dat de weg na een jaar weer vol kuilen zit, omdat hij nu te haastig wordt aangelegd. ,,Het zal ook veel duurder worden dan gepland. De Grieken zullen hier nog jaren voor betalen.''

Ook wat de kroon op de Atheense Spelen moet worden – de twee gigantische olijfbladen van glas en staal die het olympisch stadion moeten bedekken – staat nog in de steigers. In een permanente stofwolk leunen twee gigantische stalen bogen van bijna honderd meter hoog op provisorische torens. Het is nauwelijks te geloven dat deze bogen ooit op eigen kracht overeind zullen blijven, laat staan dat ze elk een 6.500 ton wegend glazen blad kunnen torsen. De zorgen over dit juweel in de dop zijn zo groot dat de vorige week geïnstalleerde Griekse premier Costas Karamanlis als eerste daad de Spaanse architect Santiago Calatrava ontbood. Calatrava zei ,,optimistischer dan ooit'' te zijn over de voltooiing van het dak, maar deed zijn uiterste best de pers te ontlopen.

Ook de bezorgde voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), de Belg Jacques Rogge, spoedde zich afgelopen weekeinde naar Athene om poolshoogte te nemen. Hij gaf Karamanlis nog twee weken om de grootste problemen op te lossen, zodat de stadions en voorzieningen op tijd klaar zijn. Openlijk sprak Rogge zijn vertrouwen in de Griekse regering uit, zeker nu premier Karamanlis ook het ministerie van Cultuur voor zijn rekening heeft genomen dat alle olympische werken coördineert. Maar het is duidelijk dat de stress gigantisch is, zowel binnen het IOC als binnen de Griekse regering. ,,De Olympische Spelen zijn voor de regering nu zelfs een hogere prioriteit dan de heikele kwestie Cyprus'', zegt Paul Anastasi, woordvoerder van burgemeester Dora Bakoyanni van Athene, in het marmeren stadhuis dat ook nog enkele vloeren en wc's ontbeert.

Anastasi is opvallend open. ,,Gekkenwerk'', laat hij zich zelfs ontglippen, als hij de veiligheidsmaatregelen heeft opgesomd voor deze eerste Zomerspelen sinds de aanval op het World Trade Center op 11 september 2001. De feiten, zo lijkt het wel, duiden eerder op een heropvoering van een Trojaanse oorlog in het kwadraat dan op de viering van de Spelen van vrede en vriendschap.

Het veiligheidsbudget bedraagt nu 750 miljoen euro, driemaal zo hoog als dat van Sydney in 2000. Naar verwachting zal het nog oplopen tot een miljard euro. Tijdens de Spelen zullen 45.000 man ordetroepen en 10.000 soldaten actief zijn. Awac-radarvliegtuigen controleren permanent het luchtruim, de NAVO biedt steun bij de bescherming tegen chemische, biologische en nucleaire aanvallen en bij de verdediging van de onmetelijke kustlijn. Een groep van zeven landen adviseert de Grieken hoe te reageren op terrorisme. Griekse soldaten zijn op excursie naar Israël om te leren hoe je zelfmoordcommando's tegenhoudt, en het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie instrueert de Grieken wat te doen bij een nucleaire aanval.

De slogan die de Griekse organisatie aan de Spelen meegaf, is inmiddels bijgesteld. Van ,,de beste en veiligste Spelen ooit'' is het nu ,,goede en veilige Spelen'' geworden. ,,En als dat lukt mag Griekenland heel trots op zichzelf zijn'', zo zegt Anastasi.

De realiteit van de moderne Olympische Spelen, zo beklemtoont hij, is een heel andere dan die van 2700 jaar geleden in Olympia of die van 1896 toen ze in Athene werden herboren. Anastasi: ,,De Spelen zijn nu het grootste evenement dat op deze planeet wordt georganiseerd. En Griekenland is het kleinste, economisch zwakste, technisch minst ontwikkelde en infrastructureel meest achterlijke land dat ooit de moderne Olympische Spelen heeft gehuisvest. We zijn als een kleine voetbalclub die de bekerfinale heeft bereikt. Als we slagen, zal er groot applaus zijn, maar als niet alles goed loopt, hoop ik dat er toch respect zal zijn voor het feit dat we zo ver wisten te komen.''