Frankrijk wekt toorn Taiwan

Terwijl Taiwan zich voorbereidt op zijn derde vrije presidentsverkiezingen, zondag, houdt Frankrijk met China gezamenlijke vlootoefeningen. De Taiwanese regering beschouwt de oefeningen als intimidatie en heeft geprotesteerd.

Dergelijke vlootoefeningen door China alléén zijn niet uitzonderlijk. Telkens wanneer de eilandstaat een stap in de richting van democratie en zelfstandigheid doet, houdt Peking bij wijze van waarschuwing militaire oefeningen in de Straat van Taiwan. China vreest de formele onafhankelijkheid van het eiland, dat het als een afvallig deel van de Volksrepubliek beschouwt. Maar oefeningen samen met een ander (westers) land zijn uitzonderlijk.

Dat Frankrijk, in navolging van de rest van de wereld, heeft gekozen voor de loyaliteit van 's werelds grootste groeimarkt, te weten China, was bekend. Maar dat het bereid is daarin zover te gaan, komt het democratische Taiwan bijzonder ongelegen.

Medio jaren negentig waren intimiderende oefeningen, voorafgaand aan 's lands eerste presidentsverkiezingen, aanleiding voor veel internationaal protest. De VS stuurden toen zelfs twee vliegdekschepen door de Straat van Taiwan.

Maar dit keer komt het protest alleen uit Taiwan zelf. Frankrijk heeft de Taiwanese kritiek genegeerd. Het is bekend dat president Chirac nauwe banden wil met China. In januari koos hij de kant van Peking in een protest tegen een initiatief van president Chen Shui-bian, om de Taiwanese kiezers per referendum te vragen de Taiwanese defensie te versterken tegen China.

Chirac noemde Chens plan ,,een ernstige fout'' – een term die meestal wordt gebruikt door de communistische partijleiders.

Het is een wereld van verschil met het Franse standpunt begin jaren negentig. Toen dacht Parijs vooral te kunnen verdienen aan loyaliteit aan Taipei. Maar de verkoop van zestig Mirage-straaljagers kwam op een fikse reprimande van China te staan. De `ernstige fout' was dit keer aan de kant van Frankrijk, aldus China destijds. Als straf liep Frankrijk een lucratief contract voor de bouw van de ondergrondse in de Zuid-Chinese stad Guangzhou (Kanton) mis.

Ook in de jaren daarna is Frankrijk, evenals veel andere landen, meermaals gestraft voor directe of indirecte steun aan `de afvallige provincie'. Frankrijk heeft nu zijn steun aan Taiwan verder verminderd, aangetrokken door de belofte die China is. Daardoor is het eiland verder geïsoleerd geraakt en dat is precies wat China beoogt. Peking streeft al meer dan vijftig jaar naar hereniging met het eiland. De gezamenlijke vlootoefeningen hebben plaats op het moment dat de Europese buitenlandcoördinator Javier Solana in Peking op bezoek is om onder andere te praten over opheffing van het wapenembargo ten aanzien van China. Volgens de meerderheid van de Europese lidstaten is het embargo, dat het vijftien jaar geleden na de bloedig neergeslagen studentenprotesten werd opgelegd, niet langer noodzakelijk. De Chinese mensrechten zouden inmiddels sterk zijn verbeterd en de EU zou andere middelen voorhanden hebben, zoals dialoog, om haar mensenrechtenboodschap over te brengen.