Debat over Spanje en terreur

Wat is er precies gebeurd in de Spaanse verkiezingen? Zijn de Spaanse kiezers gezwicht voor terreur, of hebben zij alleen hun democratisch recht gebruikt om het beleid van de partij van Aznar af te wijzen? Robert Kagan ziet steeds meer slappe knieën in Europa, terwijl Ivo Daalder eraan herinnert dat miljoenen Spanjaarden hier juist tegen hebben gedemonstreerd. Overal woedt het debat: hieronder een aantal citaten.

Geen referendum

Het is mogelijk de strijd tegen het terrorisme van ganser harte te ondersteunen en toch tegen een partij te zijn die diezelfde zaak dient. Het Spaanse volk, dat jarenlang heeft geleden onder het geweld van Baskische terroristen, voelt zonder twijfel een verdubbelde verplichting om de strijd voort te zetten en de onschuldige slachtoffers van Madrid te wreken.

Dat hield niet in dat ze premier Aznars partij in het zadel moesten houden. Hier in de Verenigde Staten zijn verkiezingen – hoezeer het Witte Huis ze wil laten draaien om vrees en om nationale veiligheid – een keus tussen twee mannen en twee politieke filosofieën, en zijn ze geen referendum over terrorisme.

De socialisten onder José Luis Rodríguez Zapatero hebben campagne gevoerd met het plan de Spaanse troepen uit Irak terug te trekken tenzij een door de Verenigde Naties geleide strijdmacht uiterlijk op 30 juni de leiding overneemt. Zapatero heeft nu een mogelijkheid zijn nieuwe mandaat te gebruiken om Washington ertoe te brengen hulp van de VN te zoeken. De regering-Bush heeft al begrepen dat ze de Verenigde Naties nodig heeft. Net zoals de nederlaag van Bush' bondgenoten in Spanje zou dat de president moeten helpen zich te realiseren wat werkelijk nodig is om een permanente internationale oorlog tegen gewelddadige schurken als Al-Qaeda te winnen.

(Hoofdartikel The New York Times)

Concessies

Al-Qaeda heeft de verkiezingen gewonnen. Het is makkelijk om te zeggen: `Vanaf nu zijn we neutraal'. Dat is concessiepolitiek. De terroristen hebben hun zin gekregen. Geen grotere overwinning voor hen dan de vijand te koeioneren.

(Pedro Schwartz, oud-parlementslid voor de Conservatieven, tegenwoordig hoogleraar Economie aan de San Pablo CEU Universiteit in Madrid)

Legitimering van terreur.

Het zou een afschuwelijk signaal zijn als ze Irak eenzijdig verlaten. De boodschap voor Bin Laden zou zijn dat het loont om aanslagen te plegen, mensen te vermoorden. Om Irak nu te verlaten, terwijl wordt geprobeerd om daar vrede te vestigen, terwijl er geen oorlog meer is, is zo naief, en het is concessiepolitiek op zijn slechtst. Ik hoop dat Duitsland en Frankrijk Spanje zullen waarschuwen voor zo'n stap. We moeten het overgangsproces ondersteunen. Het is een bijzonder ernstige situatie. Televisieverslagen in Duitsland slaan absoluut door. Ze suggereren dat dit besluit net goed is voor de Amerikanen. Het is een soort legitimering van terrorisme. Europa moet het hoofd niet buigen voor deze terroristen.''

(Friedbert Pflüger, woordvoerder Buitenlandse Zaken van het CDU in de Duitse Bondsdag)

Bush of Al-Qaeda

Het is voor mij duidelijk dat de trend in Europa nu is appeasement [consessiepolitiek] van terreur, of actieve samenwerking. Het is moeilijk om de uitslag van de Spaanse verkiezingen als iets anders te zien dan een keuze tussen Bush en Al-Qaeda. Al-Qaeda won.''

(Andrew Sullivan, commentator van The New Republic en weblogger van andrewsullivan.com)

Democratisch recht

Geen woord wordt vaker gebruikt in relatie tot `de oorlog tegen terreur' dan democratie. Toch tonen deze beledigingen die de Spanjaarden naar het hoofd geslingerd worden een sluipende minachting voor die idee. Want de Spanjaarden hebben zondag niets anders gedaan dan gebruikmaken van hun democratische recht om te kiezen voor een regeringswisseling. Ze hebben de socialisten gekozen. Suggereren dat ze voor Al-Qaeda hebben gestemd is niet alleen een belediging van de Spaanse natie maar van het democratische proces zelf, door de veronderstelling dat na een terreuraanslag de politieke keuze ophoudt. [...]

Het is een poging om het politieke landschap zo opnieuw vorm te geven dat de rechtse partijen aan de ene kant staan en de rest op één hoop wordt gegooid met Al-Qaeda. Dat is McCarthyitisch, de vanzelfsprekende uitbreiding van de intimiderende uitspraak, in de woorden van president Bush, `je bent vóór ons of je bent vóór de terroristen'. Als dat de keuze is, is er geen keuze: het is een mandaat voor een verzameling eenpartijstaten.

Maar dit is niet de kern van de zaak. De veel grotere fout van rechts is dat ze geen verschil maken tussen de oorlog tegen Al-Qaeda en de oorlog tegen Irak. Zo'n 90procent van de Spanjaarden was tegen die laatste; maar er is geen enkel bewijs dat ze slap waren of zijn met betrekking tot die eerste. In tegendeel, er zijn de afgelopen dagen twee massademonstraties geweest van de Spaanse publieke opinie: laat niemand vergeten dat 36 uur voor de verkiezingen ongeveer elf miljoen Spanjaarden de straat opgingen om hun afkeer van terrorisme uit te spreken. Het gaat nogal ver om zo'n land van zwakheid of appeasement te beschuldigen.

(Columnist Jonathan Freedland in de Guardian)

Misdaad loont

De moordenaars zijn erin geslaagd de publieke opinie binnen drie dagen 180 graden te draaien. Hoe zouden de moordenaars tot een andere conclusie moeten komen dan dat zij degenen zijn die het voor het zeggen hebben en dat terrorisme sterker is dan democratie?

Als de Socialisten zich aan hun belofte houden om zich terug te trekken uit Irak, schragen ze daarmee de diepste overtuiging van de terroristen: dat misdaad loont, en hoe groter de verschrikking hoe effectiever ze is. Bang om de partij te straffen die werkelijk verantwoordelijk was, heeft Spanje in plaats daarvan een virtuele verantwoordelijke aangewezen, en Aznar nam de plaats in van Bin Laden.''

(André Glucksmann, Frans politiek essayist)

Straf

De Spaanse regering steunde in Afganistan en Irak een politiek die Al-Qaeda onwelgevallig was. Een groep die banden heeft met Al-Qaeda vermoordde 200 Spanjaarden met als argument dat het een straf was voor die politiek. Een deel van de Spaanse kiezers zorgde er daarna voor dat de verkiezingsuitslag veranderde en de oude regering werd vervangen door een regering die een politiek bedrijft die door Al-Qaeda meer wordt gewaardeerd.

(Columnist David Brooks in The New York Times)

Strijd om het hoofd

Is Spanje eigenlijk niet afgestraft voor zijn deelname aan de oorlog in Irak? De brief waarin de aanslag wordt opgeëist, ondersteunt op het eerste gezicht de opvatting dat Al-Qaeda selectief en rationeel optreedt: de aanslagen in Madrid zijn ,,een antwoord op jullie samenwerking met de misdadiger Bush en zijn bondgenoten''. Maar wie denkt hier oorzaak en gevolg bij elkaar te hebben, wordt een paar zinnen verder wijzer gemaakt: ,,Jullie willen het leven, wij willen de dood.''

De conclusie dat de islamitische terreur slechts ten doel heeft de bezetter uit Irak te verdrijven, zou wel eens een verkeerde kunnen zijn. De oorlog in Irak en het conflict in het Midden-Oosten zijn voor Al-Qaeda slechts middelen op weg naar een doel in zijn strijd tegen ,,kruisvaarders en zionisten'' en tegen de Westerse beschaving. Het islamitische fundamentalisme is geen anti-imperialistische nationale bevrijdingsbeweging, maar beoogt de stichting van een islamitische godsstaat.

Door de strijd tussen de culturen aan te wakkeren, probeert het fundamentalisme zijn troepen te verzamelen en ze uiteindelijk naar een beslissende veldslag te voeren. Het haat het Westen niet om wat het doet, maar om wat het is: een liberale, seculiere orde waarin man en vrouw dezelfde rechten hebben.

Het is niet onwaarschijnlijk dat `11 maart 2004' tot een nieuwe aaneensluiting van het Westen leidt. In elk geval wordt Europa opgeroepen tot de ontwikkeling van een intelligente strategie in de strijd tegen het terrorisme. Het lijkt daarbij belangrijker dan ooit een bondgenootschap aan te gaan met de gematigde islam om alternatieven voor de godsstaat te ontwikkelen en het fundamentalisme van zijn voedingsbodem te beroven. Het gaat om de strijd om het hoofd, met of zonder hoofddoek.

(Commentator Ulrich Speck in de Frankfurter Rundschau)