Zoeken naar het vaderland op de radio

De overheid heeft het beste met de burgers voor. Maar soms stelt zij het vertrouwen in haar danig op de proef. Zo'n moment doet zich voor als een Nederlands staatsburger na verblijf in het buitenland weer huiswaarts treint. In de buurt van Antwerpen zoekt hij op zijn zakradiootje naar de Nederlandse zender op 747 kHz middengolf. Een fijne zender, die tegen de avond in half Europa te horen is. Hij weet dat die andere middengolfzender, die vroeger op 1008 kHz uitzond, onder druk van het grootkapitaal tot zwijgen is gebracht, maar alla, we hebben de 747 nog! En ja hoor, daar breekt het vaderlandse geluid van het radiojournaal door de kosmische ruis. Vertrouwde stemmen, het wachten is op het nieuws van zes uur.

Daar is het! Dat wil zeggen, het nieuws is in het Turks.

Daarna wordt het herhaald. In het Marokkaans en het Berbers. Daarna nog een keer. In het Chinees. Niet in het Nederlands. Toch een taal die voorbij Wuustwezel ook gesproken wordt.

Het is allemaal een geval van mediabeleid. Een van de uitgangspunten van dat beleid is dat geen enkele zender tegelijkertijd op FM en AM (middengolf) mag uitzenden. Dat heeft de Kamer begin 2000 besloten. De nieuwszender Radio 1 zit al op de FM, dus op de middengolf moest ie weg. Vakantiegangers en vrachtwagenchauffeurs protesteerden, want de FM-zenders kun je in het buitenland niet beluisteren. De Kamer kreeg een beetje spijt. Sommige leden vonden het bij nader inzien ook zonde – zo'n mooie, krachtige zender en 'm dan niet gebruiken voor het nieuws.

De staatssecretaris van OCW kwam ze tegemoet. Op 11 november van het vorig jaar schreef ze de Kamer een brief waarin ze liet weten dat onder meer van 17u00 tot 18u30 het Radio1-journaal op de 747 wordt uitgezonden. Daar waren de Kamerleden weer tevreden mee. De gewone radioluisteraar weet wel beter: de Kamerleden hebben zich wat op de mouw laten spelden.

Die luisteraar heeft het toch al niet gemakkelijk, want het toestelletje waarmee hij op de camping of in de keuken naar de radio luistert, voldoet niet meer. Vlak na de nieuwe zenderindeling van vorig jaar was de doorsnee wekkerradio uitgepraat. Vertrouwde zenders waren van plaats verwisseld, de FM-band was veel drukker geworden en de nieuwszender had op veel plaatsen een geringere sterkte. Op de sites van de publieke omroep en de Nozema (die het zenderpark exploiteert) wordt de luisteraar aangeraden een nieuwe radio te kopen. Bij voorkeur van een A-merk en met een sprietantenne. Die is nodig om de FM-zenders uit de lucht te plukken. Verder is een digitale afstemming eigenlijk onontbeerlijk, zodat je kunt zien dat je op Radio 1 en niet op de commercie hebt afgestemd. Dat luistert tegenwoordig erg nauw. In de radiogids of op www.omroep.nl/radio/frequenties zijn de frequenties te vinden. Inmiddels is het zenderpark hier en daar versterkt, maar de aanschaf van een betere radio is nog steeds geboden. Al was het alleen maar omdat uitwijken naar de middengolf weinig zin heeft als je geen Berbers verstaat.

Wie argeloos een radiowinkel binnenstapt en naar een Philips of een Sony met digitale afstemming vraagt, ontdekt dat die aanschaf minder gemakkelijk is dan hij dacht. Veel winkels zijn wat dit betreft slecht gesorteerd. Glimmende gettoblasters en matzwarte wereldontvangers zijn er genoeg, maar een eenvoudige draagbare radio met digitale afstemming moet je met een lantarentje zoeken. FM moet er natuurlijk op zitten en eigenlijk ook AM. Je weet maar nooit, misschien komt het mediabeleid tot inkeer. En anders kun je in ieder geval naar de BBC luisteren.

Trek er een middag voor uit en reken op 70 euro voor een Philips en 80 voor een Sony. Vraag of je hem ook even kunt beluisteren, en kijk of er genoeg voorkeurtoetsen op zitten, zodat je de zenders – als je ze gevonden hebt – kunt opbergen. Tot de volgende zenderindeling.

[oosterbaan@nrc.nl]