`Wie zwijgt over eermoord is schuldig'

Familieleden, vrienden, en kennissen die op de hoogte zijn van de plannen voor eerwraak zijn medeplichtig, vindt de Turkse vrouwenorganisatie Kezban.

,,Wie zwijgt is medeschuldig'', vindt Saadet Metin, bestuurslid van de Turkse stichting Kezban. ,,Familie, vrienden, kennissen en buren, kortom iedereen die op de hoogte is van de plannen of getuige is van een eermoord, moet dat bij de politie melden.'' De Stichting Kezban werd in 2000 opgericht door Turkse vrouwen in Nederland die het zat zijn dat vrouwen enkel en alleen worden vermoord om de eer van mannen te redden. De directe aanleiding was de moord in juni 1999 op Kezban, een Turkse vrouw die in Zwijndrecht voor de ogen van haar kinderen werd vermoord door haar ex-man. Kezban had net een eigen huis betrokken, na lange tijd in de vrouwenopvang te hebben gezeten.

,,De moord op de Turkse Gül, vrijdag vlakbij het opvangtehuis in Zaanstad, lijkt sterk op die van Kezban'', zegt Metin vanmorgen in een vraaggesprek. ,,Ook Gül werd als bruid uit Turkije gehaald. Ze leefde hier geïsoleerd, maar ze vond de kracht van haar gewelddadige man weg te lopen, samen met haar kinderen.'' Kezban vindt dat de gehele Turkse gemeenschap hier tegen in opstand moet komen. Aan een oproep hiervoor werd vanmorgen nog gewerkt. ,,De Turkse gemeenschap'', aldus Metin. ,,moet duidelijk uitspreken dat de toekomstige generatie niet meer mag worden opgevoed met dit soort asociale normen en waarden. De rechten van vrouwen dienen gerespecteerd te worden.''

Gemiddeld acht keer per jaar worden vrouwen in Nederland, allochtoon en autochtoon, gedood als gevolg van huiselijk geweld, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek. Metin vermoedt dat dit cijfer in de praktijk veel hoger is. Kezban voert gesprekken met voornamelijk Turkse en Marokkaanse vrouwen om hen bewust te maken van het feit dat het niet het lot van een vrouw is om geweld te ondergaan.

Hiervoor zijn voorlichtingsfilms gemaakt, waarin ook de situatie in het feodale Zuidoost-Turkije aan de orde wordt gesteld. Hier komen de eerste vrouwen inmiddels tegen geweld en eerwraak in opstand. ,,Ook tijdens inburgeringscursussen', zegt Metin, en op HBO-opleidingen voor hulpverleners wordt ons voorlichtingsmateriaal nu gebruikt.'' En sinds kort overleggen een keur van migrantenorganisaties onder de titel `Praten doet geen pijn' hoe de voorlichting aan en de opvang van allochtonen die met geweld worden bedreigd, verbeterd kan worden. ,,Maar het beperkt zich nog teveel tot de grote steden'', verzucht Metin. ,,We zouden ook zo graag met Marokkaanse en Turkse vrouwen in de provincie in contact komen.'' Hiervoor heeft Kezban subsidie aangevraagd bij de overheid, maar het gaat allemaal zo traag, vindt Metin.

,,Vrouwenmoord en eerwraak is het eindstation van huiselijk geweld'', zegt ze. ,,Turkse vrouwen gaan niet na één klap bij hun man weg. Het vindt vaak jarenlang plaats en iedereen in de omgeving: familie, schoonfamilie, buren, kennissen en vrienden weten er van.''

Met name dat maakt het bestuur van de stichting woedend. ,,In plaats van spijt te betonen, gaan families, maar vaak ook schoonfamilies jarenlang door met het bedreigen van deze vrouwen.'' Kezban pleit er, evenals het VVD-Kamerlid Hirsi Ali, voor om de omgeving medeschuldig te maken voor de misdaad als die de plannen niet meldt aan de politie. ,,We mogen niet langer blijven zwijgen.'' Eveneens vindt Kezban dat allochtone vrouwen in opvanghuizen intensief begeleid moeten worden. ,,Ze leven vaak dag en nacht in angst dat ze worden getraceerd en worden vermoord.'' Kezban vindt dat de tijd van praten voorbij is.