Misère van maximale bonus

ING presenteerde gisteren zijn nieuwe beloningsbeleid voor de (sub)top. Tegen de aandeelhoudersbelangen aanvleien, is het credo.

Bestuursvoorzitter E. Kist van bank en verzekeraar ING verdiende vorig jaar 1,16 miljoen euro aan salaris en winstbonus. Dat was 64 procent meer dan in 2002.

Hij bezit nul aandelen ING.

Naast salaris en winstbonus en een premievrij pensioen krijgen de ING-bestuurders ook opties (kooprechten) op aandelen plus gratis aandelen als hun prestaties de langetermijndoelstellingen halen. Deze lange termijn duurt, in dit geval, drie jaar.

De tijden dat je directeuren gewoon een goed salaris gaf, die tijden ,,zijn helaas voorbij'', zei president-commissaris C. Herkströter van ING gisteren bij de presentatie van het vernieuwde beloningsbeleid van de (sub)top.

Commissarissen van Amerikaanse en Europese bedrijven hebben de afgelopen jaren indrukwekkende loongebouwen voor hun toplui neergezet. Etage op etage, meer op meer. En waarom?

Iedereen doet het, daarom. Net als in de koortsachtige fusie- en overnamezaken eind jaren negentig geldt: wie niet meedoet, loopt extra kans om achterop te raken, ja zelfs opgekocht te worden door een concurrent die rapper op overnamepad is. Dat is de markt. Wie meedoet werkt `marktconform'.

Het is de `wet' van de minimalisering van misère. Wie een geslaagde overname doet is een held. Wie een overname ziet mislukken faalt te midden van zijn concurrenten, zijn zogeheten peer group. De kans is groot dat meer peers dan met een overnameflop in de misère zitten. Hoe meer misère, hoe meer verantwoordelijkheid aan de `markt' toegedeeld kan worden. De logica om te doen wat de kudde doet is onweerstaanbaar.

ING wil met het verhoogde beloningsgebouw voor de top ,,heel dicht aanvleien tegen de aandeelhoudersbelangen'', zei Herkströter gisteren. Het instrument daarvoor is een drietand met prestatiecriteria die de bonus van de top bepalen: hogere inkomsten van ING, kostenbeteugeling, en winstgevende groei.

Het bedrag dat de top kan verdienen stijgt op twee manieren: het basissalaris is vorig jaar opgetrokken (met 7,5 procent, na vier jaar bevriezing) en de bonus als percentage van het salaris wordt opgetrokken, van 30 naar 50 procent. Maar als de prestaties superbe zijn, kan de bonus oplopen tot 100 procent. Vorig jaar incasseerde Kist bijvoorbeeld een bonus van 52,5 procent. Ook de bonus in opties en aandelen gaat naar 50 procent, met kans op 100 procent.

Hoe de prestatiecriteria luiden willen Herkströter en Kist niet zeggen. Concurrentiegevoelige informatie. Herkströter:,,Het is zeker geen makkie.''

Doet de ING-top zelf een duit in het zakje, bijvoorbeeld door aandelen ING te kopen, net als hun aandeelhouders? Bij Unilever en CMG is dit al verplicht gesteld. Bestuurders en ander hoger kader moeten een jaarsalaris of meer in de eigen onderneming investeren.

Niet bij ING. Al ziet de top dat zelf anders. Kist beschouwt de `prestatieaandelen' die hij krijgt, wel degelijk als een investering. Ook al erkent Herkströter dat de top voor die aandelen geen geld op tafel hoeft te leggen, en de aandelen ook niet hoeft te houden,

omdat zij er belasting over moet betalen en dus het pakket wellicht deels moet verkopen. Kist:

,,Je moet maar zien wat het oplevert.''

De waarde van de opties en aandelen waarmee ING zijn managers betaalt houdt het bedrijf zelf buiten de bedrijfskosten. Als er al kosten zijn, worden de bedragen van de reserves afgetrokken, niet van de winst, blijkt uit het ING-jaarverslag. Vervang het woord opties in de eerste zin door Rolls-Royce en de gratis opties kunnen als sprookje meedoen in de Boekenweek.

Kist en Herkströter waren gisteren heel duidelijk in hun verwachting voor de nabije toekomst. De inhaalslag van de ING-beloning ten opzichte van zijn peer group is nog niet afgelopen. ING spiegelt zich aan vijf Benelux-bedrijven, drie Franse, een Zwitser en een Brit. Een van de tien is Ahold, dat zichzelf wat betreft beloning onder meer spiegelt aan ING, een ander is KPN, dat al heeft aangegeven dat de beloning voor de top omhoog moet doordat een `gat' met zijn peer group is ontstaan.

Is dit een perpetuum mobile?

Kist knikt.