Geen `appeasement', geen begrip

In de krant van gisteren stond een pleidooi van Timothy Garton Ash voor doeltreffende Europese samenwerking bij de bestrijding van het terrorisme: de Europeanen moeten een hechter geheel vormen. Daar kan niemand iets tegenin brengen. Maar als ik Garton Ash goed heb begrepen, bedoelde hij dat de Europeanen zich moeten verenigen tegen ,,die wijsneuzen in Washington'' die een wig tussen Spanje en Frankrijk (en tussen Groot-Brittannië en Duitsland) hebben gedreven.

De volgende zin bleef als een graat in mijn keel steken: ,,Als de regering-Aznar er (door de terroristen) uit is gepikt vanwege haar deelname aan de `alliantie van kruisvaarders en zionisten' in de oorlog met Irak (zoals Al-Qaeda die noemt), dan is de les van dit moment dat geen enkele Europese regering ooit mee moet doen aan ingrijpen in de moslimwereld, uit angst voor represailles.''

Lees ik het goed, als ik hier een verkapt pleidooi in zie om de buitenlandse politiek van Europese landen te baseren op vrees voor en dus tegemoetkoming aan – het terrorisme? Gelukkig niet, in de Nederlandse vertaling blijkt het woordje `niet' te zijn weggevallen. De les moet volgens Garton Ash dus juist niet zijn dat we wijken voor het terrorisme.

Op de radio werd gisteren niettemin druk gedebatteerd over de vraag of Nederland zijn medewerking aan de stabilisering van Irak moet staken uit angst voor wraakacties en PvdA-held Wouter Bos dringt na de gebeurtenissen in Spanje zelfs aan op terugtrekking van de Nederlandse troepen. In Spanje is een dergelijke schrikreactie nog wel begrijpelijk. Tegenstanders van de pro-Amerikaanse politiek van de regering-Aznar zagen, met afgrijzen, hun gelijk bevestigd. Demonstranten toonden een poster. Daarop drie mannen: Bush, Blair, Aznar. ,,Heeft deze foto ons 200 doden gekost?'' luidde het opschrift. Daar kan ik me nog wel iets bij voorstellen. Deze demonstranten waren overweldigd door verdriet en woede. Bovendien voelden zij zich bedrogen door de politiserende en mogelijk manipulatieve informatie van de inmiddels weggestemde conservatieve regering-Aznar.

Maar het is een perverse gedachte dat de Spaanse regering zelf het leed over Madrid heeft afgeroepen. Even pervers is het om in die verschrikking een bewijs te zien van de juistheid van de anti-Amerikaanse houding van Chirac en Schröder. Het terrorisme is noch een `Amerikaans', noch een `Europees' vraagstuk, maar een bedreiging voor de internationale gemeenschap als geheel. Het licht dooft als wij voor terrorisme zwichten. Je kunt van mening verschillen over de manier waarop de oorlog ertegen het meest effectief kan worden aangepakt, maar ontoelaatbaar en contraproductief is de gedachte dat een ander beter kan bloeden dan wij.

Wie toestaat dat `angst voor represailles' de politiek dicteert, dicht de terroristen een rationele, onderhandelbare, voor compromissen vatbare opstelling toe. Ik ken daar geen toepasselijker commentaar op dan deze Spaanse copla, vertaald door de Nederlandse dichter Hendrik de Vries:

Ontwaak uit uw zoete slaap

En uit uw zalige dromen;

De slaap waar God u mee zegent

Heeft Hij een ander ontnomen.

Ik weet niet wat op dit moment angstaanjagender is, de bommen van de massamoordenaars of de pleidooien voor een Europees appeasement met het moslimterrorisme. De Spaanse socioloog Lama de Espinosa keerde zich in El País tegen zulke pleidooien. ,,Voor we het weten komt iemand ons vertellen dat we moeten onderhandelen met Al-Qaeda, dat we te weinig begrip hebben getoond voor de islamisten, dat zij hun redenen hebben en dat de verantwoordelijkheid voor hun haat, natuurlijk, ligt bij de Partido Popular.''

Voor je het weet? Kijk eens waar Volkskrant-columnist Kader Abdollah maandag mee voor de dag kwam. ,,Als hier ooit een terreuraanslag plaatsvindt, is de VVD indirect medeschuldig. En premier Balkenende is er verantwoordelijk voor. Hij heeft zich losgemaakt van een deel van de bevolking die een islamistische cultuur heeft. Hij is hun premier niet.'' Volgens hem is Balkenende `gegijzeld' door de VVD en ,,de VVD heeft een klimaat van angst gecreëerd... De VVD gebruikt Hirsi Ali als ploegijzer, haar bedreigende, beledigende electorale taal wekt haat.''

Hier wordt – hoogst onverantwoordelijk – een directe koppeling aangebracht tussen de positie van moslims in onze samenleving en het terrorisme. Abdollah kan zich hiervoor helaas beroepen op een rapport van de AIVD die zich, in strijd met zijn taken en bevoegdheden, in het politieke debat over het integratiebeleid heeft gemengd. Volgens de veiligheidsdienst voelt een toenemend aantal moslims zich door opiniemakers en opinieleiders onheus bejegend. Vooral jongeren uit de groep van de tweede of derde generatie immigranten zouden daardoor een voorname vijver vormen van potentiële jihadstrijders. Lapidaire onzin, waarom zou iemand die zich in de krant onheus bejegend voelt, naar explosieven grijpen en een slachting onder willekeurige mensen willen aanrichten? Omdat hij moslim is? Die gedachte is pas beledigend en ophitsend. En waarom zouden politici en publicisten daar bij voorbaat de schuld van krijgen? Omdat zij te weinig begrip hebben voor (potentiële) terroristen?

Nogmaals Lamo de Espinosa in El País: ,,Hebben we het islamisme onrechtvaardig behandeld? Moeten we de dialoog aangaan met hen die slechts onze dood willen en niets dan onze dood? Waarover dan? Over de manier waarop ze ons zullen vermoorden?''

Niets is dommer en gevaarlijker dan begrip voor het terrorisme te kweken door het te koppelen aan van alles en nog wat: de transatlantische verhoudingen, Haliburton, de verzorgingsstaat, de integratie van minderheden. Het terrorisme heeft alleen met bloeddorst te maken, verder is het doof en blind. Ook de moslimimmigranten in West-Europa, ook de Turken in Istanbul, de Marokkanen in Casablanca, iedereen kan altijd en overal het doelwit zijn. Terroristen gaan te werk zonder aanzien des persoons, zonder acht te slaan op landsaard, geloof, herkomst, geslacht, leeftijd van de slachtoffers. Wij zijn in de ogen van de moslimfundamentalisten allemaal kruisvaarders en zionisten.