EU verscherpt toezicht op accountants

Met een scala aan nieuwe maatregelen wil de Europese Commissie het toezicht op accountants verscherpen. De nationale toezichthouders moeten bovendien binnen Europees verband gaan samenwerken.

Dit heeft eurocommissaris Bolkestein (Interne Markt) vanmiddag in een ontwerprichtlijn voorgesteld. Ook voor Nederland betekent het aanpassing van regelgeving. Bolkestein heeft zijn aanvankelijke plan aangescherpt na schandalen bij het Italiaanse Parmalat en het Nederlandse Ahold. Hij vraagt lidstaten on harde sancties.

Accountants mogen maar een bepaalde tijd hetzelfde bedrijf controleren en nog beperkt andere diensten verlenen aan dat bedrijf. In alle lidstaten komt er publiek toezicht op accountants. Beursgenoteerde ondernemingen in de Europese Unie moeten een onafhankelijk audit-comité krijgen om toe te zien op accountantscontroles.

Bolkestein was eerst nog van plan een audit-comité slechts aan te bevelen. Een audit-comité moet de accountant selecteren en voorkomen dat deze onder druk komt van het bedrijfsmanagement. Wegens Parmalat wil Bolkestein ook dat één accountantskantoor verantwoordelijk is voor controle van de hele groep.

Bolkestein wil dat accountants of hun kantoren rouleren. Dat moet conflicterende belangen voorkomen. De lidstaten krijgen twee opties: een accountant controleert vijf jaar hetzelfde bedrijf (`interne rotatie') of een accountskantoor controleert zeven jaar hetzelfde bedrijf.

In Nederland is zo'n roulatiesysteem niet verplicht. Ook een audit-comité is nog niet verplicht. Het kabinet werkt aan regelgeving na aanbevelingen van de commissie-Tabaksblat waarin dit wordt verankerd. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) wordt belast met het toezicht.

Eurocommissaris Bolkestein wil ook dat accountantskantoren hun fees publiceren, wat in Nederland niet gebeurt. Daarmee moet de verhouding duidelijk worden tussen controle en advies van accountants. Accountantsfirma's moeten ook meer andere gegevens publiceren in een jaarlijks `transparantie-rapport'. Dit moet onder meer informatie bevatten over bestuur en structuur van het accountantskantoor, zijn internationale netwerk en de kwaliteitscontrole.

Bolkestein wil geen volledig verbod voor accountantsfirma's om andere diensten aan te bieden aan bedrijven die zij controleren. Zij mogen geen additionele diensten verlenen die hun ,,onafhankelijkheid'' aantasten. Accountants mogen op geen enkele wijze bij managementbeslissingen zijn betrokken. Bolkestein wil dat accountantsfirma's uit derde landen zich in de EU registreren. Eerder ontstond een conflict met de VS, dat zo'n verplichting voor EU-firma's invoerde na de boekhoudschandalen bij Enron en Worldcom. Bolkestein wil verder een EU-comité met afgevaardigden van lidstaten, dat snel EU-regels kan aanpassen aan nieuwe ontwikkelingen.