Wilson blijft in eigen schaduw

Laat voorop staan dat het prachtig was; bij vlagen zelfs magisch. Maar het moet gezegd dat Brian Wilson zelf de zwakste schakel was bij de langverwachte uitvoering van SMiLE, het nooit uitgebrachte Beach Boys-album dat sinds 1967 in al zijn briljante brokstukken op de plank was blijven liggen. Het popgenie van toen is nog maar een schaduw van zijn oude zelf, met een stem die de hoge noten niet meer haalt en de uitstraling van een zesjarig kind dat het vooral belangrijk vond om Row, row, row your boat in canon met het publiek te zingen.

De 61-jarige Wilson zat er wat verloren bij, armzwaaiend achter het toetsenbord dat diende om de monitors te dragen die hem in staat stelden de teksten van de autocue op te dreunen. Zijn aanwezigheid was vooral symbolisch, tussen het twaalfkoppige orkest dat wonderen verrichtte om de ingewikkelde arrangementen en zangharmonieën te realiseren. Voor de pauze werden de stembanden opgewarmd en nostalgische banden aangehaald met klassiekers als Surfer girl en God only knows, die nog eens duidelijk maakten hoe fantastisch ze compositorisch in elkaar steken.

Met de integrale uitvoering van de denkbeeldige twee elpeekanten van SMiLE werd in drie kwartier het huzarenstuk uitgehaald om een samenhangend geheel te maken van bekende en obscure fragmenten. Heroes and villains en Good vibrations vielen op hun plaats in een indrukwekkende popsymfonie met terugkerende instrumentale thema's, complexe koorzang en het bevlogen libretto van poppoëet Van Dyke Parks. De dierengeluiden in Barnyard, het gerammel met gereedschap in Workshop en de brandweerhelmen op de hoofden van de orkestleden in Mrs. O'Leary's cow onderstreepten de theatrale bedoelingen die Brian Wilson van meet af aan met SMiLE moet hebben gehad. Liefhebbers van het op bootleg verschenen materiaal konden zich vertwijfeld afvragen wat er is geworden van het hier door afwezigheid schitterende intro van Surf's up, dat ook nog eens danig de mist in werd geholpen door Wilsons wankele leadzang.

SMiLE is zijn grote onvoltooide, die er als verlaat ontdekt hoogtepunt van de sixties-popmuziek op vooruit zou kunnen gaan als andere muzikanten zich er later nog eens aan wagen. De groep Venice bijvoorbeeld, die al eens een veel betere Surf's up liet horen. Of The Wondermints zelf, de kern van Wilsons hardwerkende en veelzijdige orkest. Het was niet perfect, maar wel heel bijzonder Wilson zijn dappere poging te zien doen.

Concert: Brian Wilson presents SMiLE. Gehoord: 13/3 Pepsi Stage, Amsterdam.