Libris maakt feestje van bekendmaking shortlist

Zes romans zijn genomineerd voor de Libris Literatuurprijs 2004: Blauwbaards ontwaken van H.C. ten Berge, Buiten is het maandag van Bernlef, Een schitterend gebrek van Arthur

Japin, Gran café Boulevard van Tomas Lieske, Toen kwam moeder met een mes van Nicolien Mizee en Maïsroest van Rashid Novaire.

Dat werd gisteren bekendgemaakt in Paradiso in Amsterdam door de voorzitter van de jury, Ronald Plasterk. De zes kandidaten kregen elk meteen 2.500 euro uitgereikt. Op 27 april wordt de winnaar bekendgemaakt, die 50.000 euro ontvangt. Tot de gepasseerden behoorden favorieten en gevestigde namen als Thomas Rosenboom, Afth (A.F.Th. van der Heijden), Gerrit Komrij, Arnon Grunberg, Hafid Bouazza, Geerten Meijsing en P.F. Thomése.

Traditioneel was de vaststelling van de jury dat de keuze moeilijk was geweest. Maar Plasterk ging zelfs zover dat de zes overgebleven boeken hun ,,plaats in de wereldliteratuur'' verdienden. Kritisch was de kanttekening dat in de bulk van 146 inzendingen de thema's ,,verloren liefde'' en ,,jeugdtrauma'' wel erg de boventoon voerden – alsof er niets anders in de wereld speelde. Ook de slordige redactie en de zwakheid van het Vlaamse proza was de jury opgevallen.

Voor het eerst ging aan de bekendmaking een klein festival rond de achttien auteurs op de longlist vooraf. Negen van hen durfden de confrontatie met het jurybesluit aan. De bedoeling van dit longlistpartijtje was, volgens Paul Kleyngeld, bestuursvoorzitter van de Librisprijs, om ,,meer aandacht voor meer boeken'' te krijgen. De aandacht zou tegenwoordig, nu het literaire jaar meerdere grote prijzen kent, te veel alleen naar de winnaar uitgaan.

Of een longlistmiddag het afdoende antwoord is, is de vraag – betalende bezoekers waren ver in de minderheid. Het initiatief is, net als de prijs zelf, een goedmoedig huwelijk tussen handelsgeest en zendingsdrang. In drie zalen van Paradiso werden boeken in tien minuten besproken door lezerspanels, bestaande uit boekverkopers, bibliothecarissen, leeskringleiders en scholieren; auteurs werden, nog korter, `geïnterviewd' door hun eigen redacteur. Het was toch al de Middag van de Redacteur, want van afwezige auteurs namen de redacteuren ook plaats achter de signeertafel om vragen te beantwoorden van het publiek en, koddig hoogtepunt, ze lazen voor uit het genomineerde boek.

Redacteur Anthony Mertens stak de draak met de minigesprekjes door het genomineerde boek te negeren en zijn auteur Afth te vragen naar wat hij op 1 mei 1985 deed. Toen deze antwoordde dat ze toch 1 mei 1984 hadden afgesproken, leek zich even een sketch voor twee heren te ontspinnen, maar de irritatie bij Van der Heijden was nauw verholen. Informatiever was het gesprekje met Rashid Novaire, die vertelde dat de ontdekking van het woord `maïsroest' de kiem van zijn roman vormde, omdat hij vervolgens een boek wilde schrijven dat dat woord ,,matchte''.

De negen lezerspanels zorgden er niet alleen voor dat de zalen enigszins gevuld waren, hun onverbloemde opinies vormden ook een welkome afwisseling. De juichkreten op het buikbandje van Slaap! van Annelies Verbeke hadden een lezeres dwarsgezeten. ,,Gewoon mooi stelt dan teleur''. Een havo-scholiere vond Malocchio van Geerten Meijsing ,,ontzettend saai'', een bibliothecaresse beschouwde het als een ,,fantastisch vakantieboek'' en een boekhandelaar had er juist veel van geleerd: twee keer per dag een schoon overhemd, brood dopen in olijfolie en welke sigaren te roken. Waarop de scholiere repliceerde dat ze een ,,denkwijze'' miste in het boek, met uitzondering van bladzijde 164. ,,Lees die pagina!''