Affiche: Van wie is deze tas?

Volgens de Britse regering zijn de aanslagen in Madrid al lang geen geïsoleerd Spaans probleem meer. De is niet `of', maar `wanneer'.

,,Van wie is deze tas?'', vragen vanaf vandaag nieuwe billboards in stations en treinstellen van de Underground. ,,Meld het als je iets verdachts vindt!''. Reizigers in de Londense metro wordt met het oog op IRA-terreur al twintig jaar lang aangeraden uit te kijken naar bagage zonder eigenaar. Maar de aanslagen in Madrid hebben die boodschap plotseling nieuwe urgentie gegeven, al ontkent de Britse politie dat de campagne die vandaag begint daardoor is ingegeven. De Britse regering heeft het relatief geruststellende idee al opgegeven dat de bomaanslagen een geïsoleerd Spaans probleem zijn.

Zodra de schaal van de aanslagen duidelijk werd, riep premier Tony Blair zijn team voor civiele noodtoestanden (Cobra) bijeen in de speciale bunker onder Downing Street. ,,We moeten erop voorbereid zijn dat [terroristen] ons zullen treffen waar en wanneer ze kunnen'', vatte Blair zaterdag het gevaar in eigen land samen tijdens de voorjaarsconferentie van zijn partij in Manchester.

Dat terroristen erin zijn geslaagd hun technisch en logistiek uiterst complexe operatie voor te bereiden, inclusief vermoedelijk een aantal `droogoefeningen', zonder op te vallen bij de collectieve Europese veiligheidsdiensten, is ,,simpelweg verbluffend'', aldus Telegraph-redacteur Sean Rayment, die goede contacten heeft bij de veiligheidsdiensten. ,,De terroristen slaagden erin alle veiligheidsmaatregelen van de Spaanse autoriteiten te omzeilen en een soft target te raken'', zei een Britse veiligheidsfunctionaris vrijdag. ,,Dit is een les voor ons allen, die organisaties als Al-Qaeda niet zal ontgaan.''

Eliza Manningham-Buller, chef van de binnenlandse inlichtingendienst MI5, waarschuwt al langer openlijk dat een zogeheten spectacular door Al-Qaeda of verwante groepen in het Verenigd Koninkrijk geen kwestie is van `of' maar alleen van `wanneer'. De Londense metro en het spoorwegnet gelden, naast toeristische trekpleisters als Tower Bridge, het warenhuis Harrods of de Houses of Parliament, als een aantrekkelijk doelwit.

Behalve de billboards, na `Madrid' vermoedelijk een overbodig geheugensteuntje voor de drie miljoen mensen die dagelijks met de Tube reizen, neemt de overheid een reeks andere maatregelen om het risico in te dammen. Naar model van de veiligheidsbeambten op passagiersvliegtuigen zullen nu ook zogeheten train marshalls incognito meerijden op het spoor, boven- en ondergronds. Al langer zijn er mobiele eenheden met een scanner, die chemische, biologische of nuclaire wapens kunnen opsporen. Ook komen er nog meer camera's, dankzij een subsidie van zestien miljoen pond (22 miljoen euro).

Maar dat die maatregelen waterdicht zouden zijn, is een illusie. ,,De enige manier om te voorkomen dat er bommen worden gelegd in de metro is het installeren van veiligheidspoortjes en röntgenscanners in alle stations'' zoals op luchthavens, zei een spoorwegwoordvoerder. ,,Dan zou het net meteen failliet gaan en zou complete chaos ontstaan door alle wachtende passagiers.'' En dan nog: terroristen weten ook dat generaals zich altijd voorbereiden op de vorige oorlog en kunnen gemakkelijk een ander doelwit kiezen. Daarbij blijft gelden wat de IRA zei na de aanslag in Brighton in 1984, waarbij premier Thatcher net niet omkwam: ,,Wij hoeven maar een keer geluk te hebben, jullie voortdurend.''

Volgens Chris Wright, veiligheidsspecialist bij het Royal Institute of International Affairs (RIIA) kan ,,het publiek niet verwachten dat de regering honderd procent veiligheid biedt in dit soort omstandigheden.'' Materieel kan er niet meer gedaan worden ,,zonder de vrijheid die we in ons leven verwachten te vernietigen, en dat is natuurlijk precies wat de terroristen proberen te bereiken'', aldus Wright gisteren tegen de BBC.

De aanslag kan ook nieuw licht werpen op de internationale contacten van de Real IRA, de dissidente afsplitsing van de IRA die het vredesproces in Noord-Ierland niet erkent. De in Spanje toegepaste techniek om bommen op afstand te bedienen met behulp van een mobiele telefoon is ontwikkeld door de IRA.