Niets is voor de eeuwigheid

Het kabinet neemt het SER-advies over de WAO in hoofdlijnen over. Voorzitter Wijffels spreekt van een ,,herverkaveling van verantwoordelijkheden'.

Al bijna tien jaar lang fluctueert het aantal arbeidsongeschikten rond het miljoen. En het is alweer bijna twee jaar geleden dat de Sociaal-Economische Raad (SER) advies uitbracht over de manier waarop dat aantal naar beneden gebracht zou kunnen worden. Maar gisteren nam het kabinet een definitief besluit. Herman Wijffels, voorzitter van de SER, kan tevreden zijn: het kabinet heeft het advies van zijn raad in hoofdlijnen overgenomen. Bij de WAO-keuring zal niet slechts gekeken worden of een zieke werknemer nog kan werken, zoals het kabinet eerst wilde, maar in hoeverre hij met dat werk nog zijn oude loon kan verdienen. Ook krijgen werkgevers de mogelijkheid de verzekering voor gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers uit te laten voeren door een private verzekeraar in plaats van het publieke UWV.

Beschouwt u het kabinetsbesluit, om uw advies op hoofdlijnen over te nemen, als een overwinning?

,,Wij zijn slechts adviseur, en het kabinet beslist, in dialoog met de Tweede Kamer, wat er met onze adviezen gebeurt. Zo'n 75 tot 80 procent van wat wij adviseren slaat neer in feitelijk beleid. Dat zie je nu dus met dit advies ook gebeuren. Dat vind ik op zichzelf een redelijk bevredigende gang van zaken.'

De sociale partners hebben de afspraken uit het Najaarsakkoord over loonmatiging verbonden aan de eis dat het kabinet het SER-advies zouden overnemen. Is die spanning nu van de baan?

,,Nee. Mijn globale indruk is wel dat dit kabinetbesluit over de WAO geen breuk zal veroorzaken. Er zijn echter nog andere gevoelige onderwerpen waarover de komende tijd knopen doorgehakt moeten worden, en die ook met het Najaarsakkoord samenhangen, zoals de toekomst van vut, prepensioen en levensloop.'

Het kabinet vindt wel dat u niet voldoende heeft onderbouwd dat het SER-advies de instroom van nieuwe arbeidsongeschikten zou beperken tot de gewenste 25.000 per jaar.

,,Ik kan me voorstellen dat het kabinet behoefte heeft om de ruimte die het neemt om op onderdelen af te wijken van ons advies, te legitimeren. Maar ik vind dat wij zeer plausibel hebben gemaakt dat ons advies de instroom tot het gewenste niveau zou terugbrengen, dus dat vind ik niet zo'n sterk argument. UWV heeft ramingen gemaakt waaruit blijkt dat het aantal nieuwe WAO'ers in onze voorstellen zou uitkomen op 16.000 tot 27.000, gemiddeld 25.000.'

Is het eigenlijk wel nodig om de WAO zo ingrijpend te veranderen? Nu daalt de instroom toch ook al?

,,Maatregelen die eerder zijn genomen werken wel, maar niet voldoende. Wij willen namelijk niet alleen de instroom beperken, maar er vooral ook voor zorgen dat zieke werknemers die nog een beetje kunnen werken, daarvoor ook de mogelijkheid krijgen. Dat is nu onvoldoende het geval. Nu worden ze nog gekeurd op arbeidsongeschiktheid, straks op arbeidsgeschiktheid. Dat is een cruciaal verschil. Een ander verschil is dat de verantwoordelijkheid voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten verschuift van de overheid naar de sociale partners. Dat is niet gering, dat is een herverkaveling van verantwoordelijkheden.'

Het kabinet geeft werkgevers zelf de keuze of ze de verzekering door private verzekeraars laten uitvoeren. Is dat niet halfslachtig?

,,Wij als SER hadden een voorkeur uitgesproken voor volledige privatisering, maar ik moet eerlijk zeggen dat ik me wel kan voorstellen waarom het kabinet hiervoor kiest. Het kabinet wil de competitie tussen uitvoerders bevorderen. Je krijgt zo een systeem waarin in de praktijk moet blijken wat het beste werkt: uitvoering door het publieke UWV of door private verzekeraars.'

Is het WAO-dossier definitief afgesloten? Of kunnen we binnenkort een nieuw SER-advies verwachten?

,,Niets is voor de eeuwigheid, dus ook niet deze WAO-herziening. Ik wil niet beweren dat dit nieuwe stelsel dertig jaar meegaat, maar voor de rest van dit decennium zal dit het wel zijn.'

Gerectificeerd

Foto Wijffels

De foto van SER-voorzitter Wijffels (13 maart, pagina 3) werd niet gemaakt door Vincent Mentzel, maar door Wim van den Ende.