Niet in Linares

Een klassieke aanbeveling aan een schrijver die een titel voor zijn boek zoekt zegt dat als er geen trommels in voorkomen en ook geen trompetten, de titel Zonder trommels en trompetten precies de inhoud dekt. Ik draag geen helm met vederbos van W.F. Hermans is er ook zo een en voor een schaakboek zou Geen medelijden met watjes een geschikte titel zijn.

De titel van deze rubriek lijkt in die traditie te passen, maar wil in de eerste plaats signaleren dat `niet in Linares' een staande uitdrukking dreigt te worden. In een wedstrijd van de Duitse Bundesliga die vorig weekeinde werd gespeeld boden twee spelers van hetzelfde team bijna gelijktijdig remise aan. Het antwoord van de tegenpartij was een kordaat: ,,Nee, we zijn hier niet in Linares.'' Onze generaals zijn in Linares in slaap gevallen, maar de strijdlust van de onderofficieren is er gelukkig niet door aangetast.

Het was een genoegen om kort na elkaar in twee toernooien te zien dat een Nederlander na drie ronden met drie punten bovenaan stond. Eerst was het Loek van Wely in het Aeroflot Open in Moskou en deze week won Jan Timman in het Reykjavik Open zijn eerste drie partijen. Hij speelt vaak en graag op IJsland, het land met de grootste schaakdichtheid ter wereld, waar naar verluidt het maatschappelijk leven stilstaat als er schaken op de televisie is.

In de tweede ronde moest Timman met zwart tegen Magnus Carlsen, het manneke van het jaar. Met zijn dertien jaar zal hij wel weer de jongste deelnemer zijn. Timman is 52 en waarschijnlijk niet de oudste deelnemer, maar veel zal het niet schelen.

Hij speelde de rol van de ervaren rot die een jong en ambitieus knaapje op een terrein lokt waar het zich nog niet helemaal thuis voelt; een openingsvariant die Timman uit oude tijden op zijn duimpje kent en die Carlsen niet de gelegenheid gaf tot de koningsaanval waarin hij zo gevaarlijk is.

Twee dagen later kwam er een einde aan de reeks overwinningen van Timman doordat hij met zwart van Alexei Drejev verloor. Het klinkt misschien cynisch, maar de nederlaag leverde hem in ieder geval materiaal voor een boek. De afgelopen jaren schreef hij twee leerzame boeken, De macht van het paard en De kracht van het loperpaar, en die partij tegen Drejev was een schoolvoorbeeld van een thema dat ook nog wel aan de beurt zal komen, Loper en paard tegen twee paarden.

Wit Carlsen-zwart Timman

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 e7-e6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. g2-g3 Pg8-e7 Dit gold in de jaren zeventig als een modern systeem met Taimanov als geestelijke vader, maar het werd al gespeeld in Steinitz-De Vere, Baden Baden 1870. 7. Pd4-b3 d7-d6 Tegen 7...Pa5 voerde Timman in 1971 de sterke zet 8. Dh5 in. 8. Lf1-g2 Lc8-d7 9. 0-0 Pe7-c8 10. a2-a4 Lf8-e7 11. Dd1-e2 0-0 12. Lc1-e3 Na 12. a5 heeft wit een licht positioneel voordeel. 12...Pc6-a5 13. Pb3xa5 Dd8xa5 En nu staat wit na 14. Ld4 of 14. Tfd1 waarschijnlijk ook wel een tikje beter. 14. De2-d2 Da5-c7 15. Pc3-e2 Le7-f6 16. c2-c3 Tf8-d8 17. f2-f4 Ta8-b8 Nu kan wit de opmars b7-b5 niet goed meer verhinderen, want na 18. a5 b6 19. axb6 Pxb6 20. b3 a5 heeft zwart goed tegenspel. 18. g3-g4 Als het positioneel niet meer gaat, dan maar in de aanval, maar van een echte aanval zal het niet komen. 18...b7-b5 19. g4-g5 Lf6-e7 20. a4-a5 d6-d5 21. f4-f5 Verbrandt zijn schepen achter zich. 21. exd5 Lc6 is goed voor zwart en na 21. e5 b4 krijgt zwarts Pc8 later het mooie veld e7. 21...d5xe4 22. f5-f6 Le7-c5 23. Kg1-h1 Ld7-c6 24. Dd2-c1 Lc5xe3 25. Dc1xe3 Td8-d3 26. De3-g1 Pc8-d6 27. Pe2-f4 Td3-f3

MdMmMmlm

mMeMmgag

gmibgAMm

AgmMmMAM

MmMmgBMm

mMAMmjmM

MAMmMmIA

DMmMmJEL

Een mooie zet, maar het simpele 27...Td2 was ook heel sterk. Voorlopig kan wit de indringer op f3 niet nemen. 28. Ta1-d1 Pd6-c4 29. Dg1-c5 Pc4xa5 30. Pf4-h5 Hier kwam 30. Lxf3 exf3 31. Dd6 Db6 32. Dd4 in aanmerking, al heeft zwart ruim compensatie voor de kwaliteit. 30...Pa5-b7 31. Dc5-a7 g7-g6 32. Ph5-g3 Tf3xf1+ 33. Pg3xf1 a6-a5 34. Pf1-g3 Tb8-d8 35. Td1xd8+ Dc7xd8 36. Lg2xe4 Lc6xe4+ 37. Pg3xe4 Dd8-d5 38. Kh1-g1 h7-h6 39. Da7-a8+ Pb7-d8 40. Da8xd5 e6xd5 Wit heeft zich nog goed geweerd, maar het paardeindspel is toch heel moeilijk voor hem. 41. Pe4-d6 h6xg5 42. Pd6xb5 Pd8-c6 43. Kg1-f2 Pc6-e5 44. Kf2-g3 a5-a4 45. Pb5-c7 Pe5-c4 46. Pc7xd5 Pc4xb2 47. Pd5-b4 Kg8-h7 48. Kg3-f3 Kh7-h6 49. Kf3-e4 g5-g4 50. Ke4-d5 a4-a3 51. Kd5-d6 g6-g5 Wit gaf op. Een beetje vroeg, maar het eindspel is inderdaad verloren.