Martin Walser stapt boos naar andere uitgever

Schrijver Martin Walser heeft zijn vaste uitgever Suhrkamp ingewisseld voor concurrent Rowohlt uit protest tegen het vertrek van enkele medewerkers.

Het is een van de meest opzienbarende transfers in de Duitse uitgeverswereld: de overstap van Martin Walser van Suhrkamp in Frankfurt naar concurrent Rowohlt in Hamburg. Na bijna vijftig jaar verlaat de beroemde en bij vlagen zeer omstreden auteur zijn uitgeverij en neemt – waarschijnlijk – zijn hele oeuvre mee.

Begin deze maand kondigde Walser in een open brief zijn overstap aan. In Der Spiegel bedankte de 76-jarige auteur zich bij het personeel van de uitgeverij voor de goede zorgen. ,,U daar, in die vele kamers, heeft mij altijd behandeld alsof de uitgeverij alleen uit mij bestond, alsof ik de enige auteur was. [...] Zoiets weten schrijvers te waarderen.'' Het is moeilijk om afscheid te nemen van een uitgeverij, schreef Walser, maar niet om afscheid te nemen van de directie van een uitgeverij.

Walser is niet te spreken over de wijzigingen die de onderneming heeft ondergaan sinds de dood van patriarch Siegfried Unseld in oktober 2002. Unselds weduwe, Ulla Unseld-Berkéwicz, die de meerderheid van de aandelen bezit, heeft september vorig jaar de leiding van de uitgeverij op zich genomen. Daarmee was er geen plaats meer voor Günter Berg, de nog door Unseld benoemde directeur. Berg vertrok naar Hoffman und Campe en ook Walsers redacteur Thorsten Arend, keerde de fameuze uitgeverij de rug toe. Walser verloor daarmee zijn twee belangrijkste vertrouwelingen binnen het bedrijf.

De schrijver, zo blijkt uit de open brief, voelde zich al langer niet meer thuis bij Suhrkamp. In 2002 ontstond rond Walsers Tod eines Kritikers, een satire over het literaire bedrijf, een geweldig schandaal. Nog voordat het boek verscheen, werd het in de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) al als antisemitisch verketterd. In de uitgeverij ontstond daarop discussie over de vraag of men niet alsnog van publicatie moest afzien. Walsers jeugdvriend Unseld was toen al zwaar ziek. Uiteindelijk nam Berg het intern voor Walser op en verscheen het boek. Maar dat het binnen de uitgeverij überhaupt tot een discussie kwam viel bij Walser slecht. In Der Spiegel blikte hij terug: ,,Ik werd er getuige van hoe de leiding van de uitgeverij door de knieën ging. Siegfried Unseld zou nooit door de knieën zijn gegaan. Hij was er weliswaar nog, maar kon niet meer handelen.''

Als gevolg van de overstap zal Walsers nieuwe roman Der Augenblick der Liebe deze zomer bij Rowohlt verschijnen, volgend jaar gevolgd door een essaybundel. In principe wil Walser met zijn hele oeuvre overstappen. In 1997 tekenden Walser en Unseld een contract dat de teruggave van de rechten aan de auteur regelt. Volgens dat contract mag Walser zijn boeken uit het fonds terug nemen vijf jaar nadat Unseld de leiding van de uitgeverij uit handen heeft gegeven.

Suhrkamp heeft sinds 1955 136 titels van Walser uitgegeven, waar onder een editie verzameld werk. Of, wanneer en onder welke voorwaarden Walsers literaire erfenis naar Hamburg zal verhuizen is nog niet duidelijk. ,,We willen het graag hebben'', zegt een woordvoerder van Rowohlt behoedzaam, ,,maar Walser en Suhrkamp moeten eerst overeenstemming bereiken.''

Suhrkamp, zegt de concurrent heeft ,,jarenlang zeer goed'' voor de boeken van Walser gezorgd. Bovendien liggen in de Suhrkamp-depots nog talloze exemplaren van zijn werk. ,,Die kun je niet zomaar weggooien, daar heeft niemand iets aan.''