Twijfels over toekomst toerisme Spanje

Net nu het mondiale toerisme op weg was naar herstel, ontploften de bommen in Madrid. Hoewel nog weinig reizigers hun reis hebben geannuleerd, lijdt de reisbranche opnieuw schade.

Alle gezichten van de World Travel & Tourism Council stonden woensdag op mooi weer. De verkoepelende organisatie voor wereldwijd toerisme presenteerde aan de Londense Beurs de vooruitzichten voor 2004 en voorzag ,,robuuste groei''. Wat als er iets gebeurt, aanslagen bij voorbeeld? ,,Daar ga ik niet van uit'', aldus de voorzitter van de WTTC, Jean-Claude Baumgarten. ,,Er bestond ook angst dat sars terug zou komen, maar dat niet gebeurd. Het terrorisme lijkt ook af te nemen. Mochten zich calamiteiten voordoen, dan zijn we beter voorbereid.''

De terreuraanslagen in Madrid, gisteren, overvielen de WTTC niettemin. De organisatie was vanmorgen nog niet met een verklaring gekomen; Baumgarten is afgereisd naar de Internationale Toerismebeurs in Berlijn. ,,We hebben onze condoléances naar Spanje gestuurd'', zegt zijn woordvoerster in Londen.

Uit de cijfers van de WTTC blijkt dat Spanje na de Verenigde Staten en Frankrijk de derde toeristische bestemming ter wereld is, met een omzet van ruim 50 miljard dollar (41 miljard euro) vorig jaar. Dit jaar – vóór de aanslag in Madrid – raamde de WTTC de inkomsten voor Spanje op 53 miljard. Of dit getal zal worden gehaald, zal sterk afhangen van de nasleep van de aanslag en opheldering over de daders.

Spanje lag de afgelopen jaren niet erg goed in de markt als toeristische bestemming. Het land leed vooral onder de sterke opkomst van veel goedkopere zonbestemmingen aan de Middellandse Zee, met name Turkije. Maar voor 2004 was de WTTC optimistisch. In haar economisch rapport schrijft de organisatie: ,,De inkomsten komen terug op positief terrein. De gehele vraag naar reizen en toerisme in Spanje stijgt, maar ligt nog steeds onder de tienjaarsnorm. Kapitaal investeringen zijn fors lager dan in 2003.''

Het is nog onduidelijk in hoeverre de WTTC deze analyse moet bijstellen. Baumgarten liet deze week in algemene termen zijn licht schijnen over de rampzalige gebeurtenisssen sinds 11 september 2001 ,,We hebben de afgelopen drie jaar veel geleerd over de gevoeligheid van de reisindustrie voor externe factoren. De grootste les is dat de economische impact van onze industrie veel verder gaat dan de traditionele natie van luchtvaartmaatschappijen, hotels, autoverhuurbedrijven en touroperators. het raakt het hart van onze economieën. Als de frontlinie van reizen en toerisme wordt getroffen door een inzakkende vraag, lijdt de hele economie.''

Intussen zijn reisbureaus en toeristische instanties in Nederland druk doende met `damage control' na de aanslagen. Een woordvoerder van het Spaans Verkeersbureau in Den Haag zegt dat er tot nu toe weinig bezorgde telefoontjes zijn binnengekomen. ,,Mensen die belden wilden weten wat drie dagen van nationale rouw betekent. We hebben uitgelegd dat het leven dan gewoon door gaat. Buiten Madrid zijn alle spoorverbindingen weer normaal, in de stad zelf voor 70 procent.''

Bij de grote reisorganisaties in Nederland zijn niet of nauwelijks annuleringen binnengekomen. ,,We hebben gisteren vijftien telefoontjes gehad, niemand annuleerde'', aldus een woordvoerder van TUI Nederland (onder meer Arke en Holland International). TUI heeft meteen na de eerste berichten over de aanslag zijn calamiteitenprocedure in werking gesteld. ,,We zijn van alle mensen die via ons naar Spanje en speciaal naar Madrid zijn gereisd nagegaan of ze oké waren en dat was het geval.'' Reizigers die hun geplande reis naar Spanje willen annuleren kunnen dat bij TUI doen, indien zij een annuleringsverzekering hebben afgesloten.

Ook D-reizen heeft geen annuleringen binnengekregen, zegt directeur W. van den Hoogen. Zij die willen annuleren krijgen bij D-reizen géén geld terug. ,,Op dit moment moeten reizigers dat op eigen kosten doen. Er is geen negatief reisadvies voor Madrid gegeven.'' Het Ministerie van Buitenlandse Zaken geeft inderdaad geen negatief reisadvies. Op haar website staat dat er in Spanje ,,zonder problemen kan worden gereisd''. Dit advies is ,,nog steeds geldig op 12 maart''. Al vóór de aanslagen van gisteren stond er: ,,U dient rekening te houden met het aanwezige gevaar voor terroristische aanslagen door ETA... ETA beperkt haar terroristische activiteiten niet alleen tot Baskenland en richt zich ook op toeristische doelen.''