Pakistan en India cricketen voor vrede op subcontinent

De Indiase cricketploeg maakt voor het eerst in veertien jaar een tournee door Pakistan. Het is een uiting van de toenemende ontspanning tussen beide landen. Maar een incident zou de vrede op het subcontinent kunnen bedreigen.

Een meer beladen sportevenement is nauwelijks denkbaar. Van diep in de woestijn van Baluchistan tot hoog in de Himalaya's zullen vanaf morgenochtend honderden miljoenen mensen samenscholen bij televisies en radio's op markten, stations en pleinen. Steden en dorpen zullen tot stilstand komen. Bussen en treinen zullen te laat vertrekken. Dat de cricketers van Pakistan en India aartsrivalen zijn is een hopeloos understatement.

Internationale sportwedstrijden zijn overal ter wereld belangrijk voor het uitdragen van de nationale identiteit, maar cricket tussen Pakistan en India is anders: het is sport, cultuur, politiek en religie tegelijk. Het Hindi tegen het Urdu. Hindoes tegen moslims. Voor het kritische oog van 1,2 miljard toeschouwers. Faalangst moet voor de 22 spelers die morgen in Karachi op het veld verschijnen een heel andere betekenis krijgen.

Voor het eerst in veertien jaar is de Indiase cricketploeg op tournee in Pakistan. De 35-daagse reis langs steden als Karachi, Lahore, Rawalpindi en Peshawar is een uiting van de detente die de afgelopen twee jaar bijna ongemerkt is ontstaan tussen beide landen – vooral bij gratie van het uitblijven van ernstige incidenten. Na jaren van geweld en oorlogsdreiging, met als inzet de omstreden grensregio Kashmir, spreken de politieke leiders weer met elkaar, al is het nog afstandelijk en zonder al te veel vertrouwen in een permanente vrede. Er pendelen sinds enige tijd zelfs weer bussen, treinen en vliegtuigen tussen een paar grote steden aan beide kanten van de grens. De stemming lijkt inmiddels zo goed dat de Pakistaanse regering via de ambassade in New Delhi massaal visa heeft afgegeven, zodat ongeveer achtduizend Indiërs de trip naar de overkant kunnen maken. Een veelvoud daarvan had de trip willen maken, getuige de lange rijen die zich dagelijks voor de ambassade vormden.

De serie van vijf eendaagse wedstrijden en drie (vijfdaagse) testmatches wordt in beide landen gezien als een onderdeel van het vredesproces dat kortgeleden weer eens op gang kwam. Dat gebeurde wel vaker, maar tot vrede – een oplossing voor de kwestie-Kashmir – kwam het nooit. De afgelopen vijftig jaar verkeerden India en Pakistan continu op voet van oorlog. Twee keer werd een oorlog uitgevochten om Kashmir, de sprookjesachtig mooie bergstaat die al sinds 1947 door beide wordt geclaimd. Sportwedstrijden tussen de landen zijn nog steeds een zeldzaamheid. De crickettournee wordt daarom gezien als een ,,onderdeel van de normalisering van de diplomatieke betrekkingen met Pakistan'', aldus een verklaring van het ministerie van Buitenlandse Zaken in New Delhi.

Cricketdiplomatie dus, maar de spelers doen hun uiterste best om de trip niet ingewikkelder te maken dan hij al is. ,,Ik geloof niet in die goodwill. Het is een cricketwedstrijd, en we zijn gekomen om te winnen'', zei de Indiase aanvoerder Saurav Ganguly eergisteren. De Pakistaanse aanvoerder Inzamam-ul Haq vindt het minder belangrijk wie er wint. ,,Het belangrijkste is dat we weer spelen. Ik hoop dat de mensen zich realiseren dat het maar een spel is.''

Maar dat is ijdele hoop. Een cricketnederlaag van Pakistan of India betekende in het verleden regelmatig extra beschietingen bij de bestandslijn die tussen het Indiase en het Pakistaanse deel van Kashmir loopt. Na de verloren WK-finale van Pakistan, in 1999, werden in de straten van Lahore poppen verbrand die aanvoerder Wasim Akram voorstelden. Zijn huis werd bedolven onder de stenen, zijn familie bedreigd. De tegenstander in die finale was niet eens India, maar Australië. India haalde die finale niet, maar de spelers werden als helden binnengehaald. ,,Omdat ze in de groepswedstrijden van Pakistan hadden gewonnen'', zei Wasim Akram.

Het Indiase team kon zich enkele weken geleden pas na toestemming van premier Atal Behari Vajpayee zelf gaan opmaken voor de trip, die voor de Indiërs niet zonder gevaren is – en wat dat betreft ook niet zonder risico's voor de vrede in Zuid-Azië. De spelers van India krijgen een beveiliging die in Pakistan normaal alleen voor president Musharraf is weggelegd. Een veiligheidskonvooi van tientallen voertuigen zal de Indiase spelersbus begeleiden. De stadions worden hermetisch afgegrendeld door duizenden politiemensen en militairen om te voorkomen dat moslimmilitanten of zelfmoordenaars de kans krijgen slachtoffers te maken onder Indiase sterren als Rahul Dravid, Virender Sehwag of VVS Laxman. Een ontvoering of een aanslag op een superster als Sachin Tendulkar zou een regelrechte bedreiging voor de vrede op het subcontinent vormen. Mede om een ongecontroleerde escalatie te voorkomen is vooraf besloten dat de tournee direct kan worden afgeblazen als supporters met stenen of flessen gaan gooien naar spelers op het veld.

Het wonderkind uit Bombay zelf deed de afgelopen dagen alle moeite om de gemoederen tot bedaren te brengen. Hij zei zich meer zorgen te maken om de verveling dan om zijn veiligheid. ,,Het wordt zwaar. Het zal niet gemakkelijk zijn om even te ontspannen'', zei Tendulkar voor het vertrek naar Pakistan. Als zij niet spelen, verblijven de Indiase spelers noodgedwongen in hun zwaarbewaakte hotels. ,,We zullen niet de kans krijgen om een keer te eten in een restaurant, of even een ommetje te maken.''

Gecricket wordt er ook. De strijd zal vooral gaan tussen de geroutineerde batsmen van India, die afgelopen winter wereldkampioen Australië in een aantal wedstrijden het zwijgen oplegden, en Pakistaanse fastbowlers als Shoaib Akhtar en Mohammed Sami, die met alleen al met hun kracht sportieve aanslagen kunnen plegen op de Indiase batsmen.