`Het had veel slechter gekund'

De Roemeense toetreding tot de EU wordt opgeschort, tenzij het land snel orde op zaken stelt. Het verdict had veel slechter kunnen zijn, meent premier Nastase.

,,Eigenlijk heel positief en bemoedigend.'' Zo reageerde een bleke premier Adrian Nastase van Roemenië gisteren op de stemming in het Europese parlement over de voortgang van de Roemeense integratie in de Europese Unie. De motie om de toetreding van Roemenië per 2007 op te schorten ténzij het land nog dit jaar orde op zaken stelt, werd in Boekarest binnengehaald als een overwinning.

Het had namelijk nog erger kunnen zijn. De oorspronkelijke motie van de Britse barones Emma Nicholson, rapporteur voor het Europese parlement voor Roemenië, ging veel verder. Roemenië voldeed niet aan de politieke criteria voor toetreding, vond de commissie `buitenland' van het parlement onder aanvoering van Nicholson, én ook niet aan de economische. Begin dit jaar werd gedreigd de onderhandelingen af te breken. Dat was kort nadat de Europese ministers van Buitenlandse Zaken, in december 2003, besloten hadden dat Roemenië en Bulgarije op 1 januari 2007 lid zouden kunnen worden van de EU op voorwaarde dat ze nog dit jaar de onderhandelingen zouden afronden.

Na de eerste kritiek van het Europarlement greep premier Nastase drastisch in. Eerst reisde hij naar Brussel af met een lijst goede voornemens en deze week wijzigde hij zijn sociaal-democratische regering in een poging om te bewijzen dat hij ook werkelijk van plan is de goede voornemens uit te voeren. De jonge, energieke Cristian Diaconescu werd op Justitie gezet om de hervorming van het justitiële apparaat aan te pakken en de corruptie te bestrijden, en er kwam een soort kernkabinet dat zich uitsluitend op de Europese integratie zal richten. Het Roemeense parlement nam in grote haast een wet aan die de adoptie van kinderen – één van de kritiekpunten – aan scherpen voorwaarden bond.

Het Europarlement was onder de indruk, gaf Roemenië het voordeel van de twijfel en stemde gisteren voor een afgezwakte motie: wél doorgaan met onderhandelen maar nog voor de zomer resultaten eisen. Nastase prees zich gelukkig dat Roemenië in het Europees parlement en in de Europese familie ,,tenminste ook nog vrienden had''.

De stemming is al weken lang topnieuws in Roemenië. Minister Mircea Geoana van Buitenlandse Zaken volgt de stemming met één oor, als op de achtergrond het verbijsterende nieuws binnenkomt over de aanslagen in Madrid. Er blijken een aantal Roemeense gewonden onder de slachtoffers. De minister hangt onmiddellijk aan de telefoon. Vanuit het Roemeense ministerie van Buitenlandse Zaken kun je een lange rij Roemenen zien staan voor de Spaanse ambassade. Het heeft niets te maken met de aanslag. Iedere werkdag staan er tientallen mensen geduldig te wachten tot de Spaanse autoriteiten werkvergunningen uitschrijven. Roemenen zijn gewild in Spanje: je kunt ze verstaan en ze werken hard voor weinig geld.

Geoana herhaalt de boodschap van zijn premier dat Roemenië de kritiek uit Brussel serieus neemt, ,,voorzover die kritiek ook serieus is''. Hij wijst er fijntjes op dat Nicholson nogal vaak van mening is veranderd. De `barones' wordt zeker serieus genomen, verzekert de Roemeense minister van Buitenlandse Zaken, maar het is toch wel vreemd geweest dat er begin januari eerst een positief rapport op tafel lag en toen ineens een heel negatief rapport, waarin onder andere de kwestie van de adoptie van Roemeense kinderen weer centraal stond. Volgens Geoana ligt dat niet alleen aan Roemenië: ,,Het rapport van het Europese parlement is een politieke momentopname van Roemenië, van de positie van het Europees parlement dat voor verkiezingen staat én van Europa's problemen in het algemeen.''

Roemenië moet de motie van het parlement serieus nemen – in zekere zin zijn de strenge woorden van de parlementariërs zelfs een welkome `koude douche' voor de Roemeense politiek, geeft hij toe – maar de Europese Commissie zal uiteindelijk vaststellen of Roemenië wel of niet klaar is. Op dit moment heeft Boekarest 24 onderhandelingshoofdstukken afgesloten. Acht hoofdstukken staan nog open, waaronder: Justitie en Binnenlandse Zaken, Milieu en Mededinging. Geoana weet dat hij weinig tijd meer heeft, maar wil pas afgerekend worden als de tijd daar is: vlak voor de zomer, dan gaat de Europese Commissie inventariseren. De ,,politieke'' mening van het Europees parlement doet er volgens hem minder toe dan de mening van de Europese Commissie die in oktober zijn voortgangsrapport zal uitbrengen. Dat is het moment waarop de Roemeense politiek zich wil richten. De minister relativeert: ,,Polen was in het laatste onderhandelingsjaar precies in dezelfde situatie als wij nu, maar toen was er niemand die dreigde om de toetreding uit te stellen. De EU lijkt tijdens het spel de spelregels te willen veranderen en dat vinden wij onaanvaardbaar.''

In de regeringsgebouwen wemelt het van `checklists' en `to-do-lists'. ,,Ieder ministerie weet wat hem te doen staat'', dreigt premier Nastase. Roemenië mag de historische kans op Europese integratie niet verspelen. ,,Ik ben overtuigd dat we samen met Bulgarije in 2007 toetreden.'' Even later wordt in Straatsburg een motie aangenomen waarin toetreding van Bulgarije nadrukkelijk wordt losgekoppeld van die van Roemenië.