`Voetbal mag geen maffia worden'

Het Europese voetbal wordt deels geregeerd door clubs met schulden wegens het aantrekken van dure spelers. Dat werkt competitievervalsing in de hand. Een internationale licentiesysteem moet dit aan banden leggen.

,,Ik ben ervan overtuigd dat de invoering van het internationale licentiesysteem nu al de grootste impact heeft op de sanering van het Europese voetbal.'' Jeu Sprengers, voorzitter van de KNVB én penningmeester van de UEFA, twijfelt er niet aan dat vanaf 1 juli, wanneer de nieuwe regels van kracht worden, een belangrijke stap wordt gezet in het schuldenvrij maken van de sport die lijkt af te stevenen op een faillissement.

Het Duitse voetbalblad Der Kicker raamde onlangs de totale schuldenlast van de Europese profclubs op zeven miljard euro. Clubs als Lazio Roma, Internazionale, AC Milan, FC Barcelona, Real Madrid en Leeds United staan voor honderden miljoenen euro's in de rode cijfers. De Griekse clubs in de hoogste afdeling zijn in feite allemaal failliet, vertelde een bestuurder van dat land onlangs aan Sprengers.

Het internationale licentiesysteem geeft de bonden straks een wapen in handen om clubs te dwingen hun uitgavenpatroon aan te passen. Wie zich niet aan de regels houdt kan de toegang tot de Champions League en de UEFA Cup worden ontzegd. ,,Het is de bedoeling dat daardoor gezonde concurrentieverhoudingen ontstaan over een brede lijn'', zegt Sprengers. ,,Prestaties moeten niet meer gefinancierd worden met schulden. Anders ontstaat een nog grotere ongelijkheid. Economische wetmatigheden, zoals de aanwezigheid van een grotere tv-markt, zorgen er toch al voor dat in landen als Spanje, Italië, Engeland en Duitsland de clubbudgetten hoger zijn.''

Het nieuwe licentiesysteem voor de 52 leden van de UEFA wordt ingevoerd na een voorbereiding van vier jaar en een investering van achttien miljoen Zwitserse frank (11,3 miljoen euro). Vanaf 1 augustus krijgen de bonden per jaar nog eens 1 miljoen frank (630.000 euro) op hun rekening gestort. Een kwart van dit bedrag is bestemd voor de uitvoering van het licentiesysteem. ,,Zeventig tot tachtig procent van de UEFA-leden kunnen om financiële redenen buiten hun dagelijkse zaken structureel niets ondernemen'', verduidelijkt Sprengers.

De competities van Schotland, Nederland, Frankrijk, Duitsland en Luxemburg fungeerden als pilot-projecten voor het nieuwe licentiesysteem. Het Executive Comité van de UEFA, dat de eindcontrole op zich neemt, heeft ervoor gekozen de verantwoordelijkheid van de uitvoering bij de nationale bonden te leggen. Sprengers, zelf lid van het hoogste orgaan van de Europese voetbalunie: ,,Hier heb ik me persoonlijk sterk voor gemaakt. Als de bonden de uitvoering niet leren, kom je geen stap verder. Zij moeten zorgen voor de implementatie en de licenties verlenen. Wij zullen van Schotland tot Albanië uitleg geven over de regels.''

De clubs worden in het vervolg beoordeeld op zaken als financiën, personeelsbeleid, infrastructuur, organisatie, juridische aspecten en sportiviteit. Uit het voorlopige handboek van het licentiesysteem wordt het woord `altijd' onder druk van de bonden geschrapt in de zin: De clubs moeten altijd aan hun verplichtingen kunnen voldoen. ,,Dit was niet uitvoerbaar en een verschrikking voor de bonden. Wat is schuld? De sigarenboer om de hoek die net vorige week een partij sigaretten heeft gekocht bezit ook een schuld. Maar als hij ze verkoopt kan hij aan zijn verplichtingen voldoen. Als de bezittingen meer zijn dan de schulden, hoeft dat geen bedreiging te zijn. Het gaat om het negatief vermogen. In Nederland zijn al verschillende clubs die dat niet meer hebben. Een negatief eigen vermogen is nog toelaatbaar, mits je aangeeft binnen welke termijn de tekorten worden aangezuiverd. En hoe.''

Om in aanmerking te komen voor een UEFA-licentie moeten de financiële verslagen straks zijn voorzien van een verklaring van een registeraccountant. ,,Als wij desondanks de zaak niet vertrouwen kunnen we opdracht geven tot een audit (accountantsonderzoek, red.). Dan hoor ik iedereen al lachen. Na de affaires bij Ahold en Parmalat denk je toch niet dat bij voetbalclubs mannen zitten van een hoger ethisch gehalte, zal men zeggen. Daar ga ik ook niet vanuit. Maar als je nu niet de eerste stap maakt, kom je nooit tot een sanering. We moeten binnen een paar jaar naar certificering van de boekhouding in het voetbal. De clubs dienen hun balansen te maken conform the international reporting standard. Als de bestuurders roepen dat de clubs beschouwd moeten worden als bedrijven, dan ook graag op dit gebied.''

Een voorbeeld van Sprengers voert naar Italië, waar de politie onlangs in het kader van een onderzoek naar fraude invallen deed bij alle clubs uit de Serie A en B. ,,Het kan natuurlijk dat een club door zijn uitstraling buiten de aandeelhouders financiers vindt die ook schulden afdekken. Maar als clubvoorzitter Sensi van AS Roma garant zegt te staan voor een tekort van tachtig miljoen euro dan wil ik graag weten: klopt dat? En heeft meneer Sensi tachtig miljoen euro op de bank? Als wij andere aanwijzingen hebben, sturen we desnoods een forensisch accountant naar Italië om dit te controleren. Ik zou ook de balans van Borussia Dortmund wel eens willen zien. Die club heeft het boekjaar afgesloten met een verlies van 29 miljoen euro. Dan rest er nog één mogelijkheid: spelers verkopen. Als voorzitter van VVV moest ik vroeger ook Stan Valckx (oud-international, red.) van de hand doen bij een tekort.''

Sprengers stelt dat de UEFA volgend seizoen al clubs kan uitsluiten van Europees voetbal. ,,Of dat ook de praktijk wordt, wacht ik nog even af.'' Het is de vraag of de Europees voetbalunie en de bonden hun tanden laten zien en straks kordaat optreden. Sprengers toont zich strijdbaar. ,,Je weet dat je voor een bijna onmogelijke opgave staat. Als we niet resoluut te werk gaan gooien we achttien miljoen frank weg van de voorbereidingen. Voetbal mag nooit een synoniem worden van de maffia. Het eerste jaar zullen de bonden het heel moeilijk krijgen. Zij hebben ook de mogelijkheid wél een nationale licentie af te geven en geen internationale speelvergunning. Als je mij vraagt, worden er straks clubs uitgesloten, dan sluit ik mijn oren en ogen en zeg ik: `Ja!'. Anders kloppen de cijfers van Der Kicker niet. Maar er zullen ongetwijfeld ook licenties verleend worden aan clubs waarbij je je afvraagt hoe dat kan. Bij de UEFA en onze lieve Heer is alles mogelijk. Het gaat erom wat we over vijf jaar hebben bereikt.''

Er rust straks dus een zware taak op de schouders van de Europese voetbalunie in het algemeen en op die van penningmeester Sprengers in het bijzonder. ,,Het is goed dat de UEFA als onafhankelijk instituut de controle op zich neemt. Een extra belasting zal het zeker zijn. Ik barst van het werk. Verschillende mensen hebben al gezegd: `Gaat de UEFA dit wel volhouden?' Ja, want het is een kwestie van zwanger of niet zwanger. We kunnen niet meer terug en er bestaat geen tussenweg.''