Kiesstelsel 2

2Thom de Graaf maakt zich sterk voor een tweede (districts)stem bij de Tweede-Kamerverkiezingen. De kiezer kan dan op een partij-ongebonden persoon uit zijn district stemmen. Zo'n persoon komt in de Kamer als hij evenveel voorkeurstemmen haalt als de kiesdrempel. De Kamer wordt zo een representatievere afspiegeling van de Nederlandse bevolking, denkt hij en dat is bevorderlijk voor de democratie.

Ik vind het een hoop gedoe dat maar weinig oplevert. Alsof kiezers zich meer en beter identificeren met kandidaten uit hun eigen omgeving. Het kan zijn, maar ik vind het in een klein land als Nederland waar iedereen dagelijks met zijn snufferd op televisie komt, geen doorslaggevend argument.

De Graaf geeft voor zijn voorgenomen exercitie nog een argument. De democratie, een waardevol goed, behoeft onderhoud. Akkoord, maar dan wel onderhoud waar je als kiezer echt iets aan hebt. En dat is pas het geval als je invloed krijgt op een van de belangrijkste politieke processen na de verkiezingen: de traditioneel schimmige kabinetsformatie. Waarom? Omdat de Nederlandse kiezers net iets te vaak zijn opgescheept met een kabinet waar ze op grond van de verkiezingsuitslag geen `recht' op hadden (CDA-VVD in 1977, CDA-VVD-D66 in 2003).

De tweede stem van De Graaf geeft de kiezer echter geen enkele invloed op het machtsspel van de kabinetsformatie, laat staan op de uitkomst ervan. Een tweede stem? Ja, maar dan op de coalitie van je voorkeur. Zo bepaal je als kiezer wie met wie gaat regeren en dat heeft verschillende voordelen.

Je krijgt als kiezer meer invloed; je stemt niet alleen op de partij van je voorkeur maar je doet ook volop mee aan het spel om de regeringsmacht.

Tegelijkertijd kun je ervoor kiezen een (kleine) oppositiepartij te steunen die de regering scherp houdt. Leve de getuigenisstem, de aloude strategische stem op een grote (regierungsfähige) partij kan achterwege blijven. Nog een voordeel: de ondemocratische koningin verdwijnt van het toneel in de kabinetsformatie. Want de kiezer wijst impliciet ook de formateur van het nieuwe kabinet aan, namelijk de lijsttrekker van de grootste partij in de coalitie van zijn voorkeur. Dat scheelt, voordeel nummer vijf, een hele slok op een borrel als het gaat om de duur van de kabinetsformatie. De extra machtsstem, ten slotte, zou de opkomstcijfers ook nog wel eens gunstig kunnen beïnvloeden; dat zou pas echt wezenlijk onderhoud zijn van onze democratie.