Hongarije laakt houding Nederland

Minister de Geus (Sociale Zaken) kreeg gisteren in Boedapest kritiek op zijn recente plan de grenzen voor werkzoekenden uit nieuwe EU-lidstaten te sluiten. Nederland ziet spoken, zeggen Hongaarse functionarissen.

,,West-Europa is niet getroffen door een invasie van werkzoekenden uit Midden-Europa en die komt er ook niet.'' De Hongaarse ambassadeur in Brussel, Péter Balász, beoogd EU-commissaris voor zijn land, was deze week in zijn eigen Boedapest heel stellig. ,,Sommige regeringen in de EU begonnen de arbeidsmarkt te beschermen, en de rest volgde, zonder enige concrete aanleiding.''

De Nederlandse minister Aart-Jan de Geus, die een tweedaags bezoek brengt aan Hongarije, legde gisteren aan zijn ambtgenoot Sándor Burány (Arbeid) uit dat het sluiten van de grenzen niet voor iedereen geldt en niet voor altijd is: ,,Uiteindelijk is het doel zo snel mogelijk tot werkelijk vrij verkeer van werknemers in Europa te komen. Nederland hanteert nu een periode van twee jaar waarin beperkende maatregelen kunnen worden gehanteerd. We koersen niet op verlenging van die periode.'' Hij voegde er aan toe dat Nederland het Duitse voorbeeld zal volgen – een termijn van zeven jaar – als het herstel van de economie tegenzit.

Hoewel de sfeer tussen De Geus en Burány gemoedelijk was, overheerste bij de Hongaar verbazing over het Nederlandse beleid. Burány herinnerde De Geus aan de opstelling van de paarse regeringen in Den Haag, die eind jaren negentig voorstander waren van volledig vrij verkeer van werknemers. Volgens Burány laat Nederland zich leiden door Duitsland, waar de hoge werkloosheid reden is om de instroom van `nieuwe Europeanen' te beperken. Duitsland heeft recht van spreken, vindt Burány, daar is de werkloosheid hoog, in Nederland niet. De bewindsman zei dat zijn regering zint op tegenmaatregelen: het zal veel moeilijker worden voor werknemers uit Nederlanders en uit gelijkgestemde EU-lidstaten om een werkvergunning te krijgen in Hongarije.

De Geus was niet onder de indruk: ,,Als een procedure voor een vergunning twee weken gaat duren is dat niet langer dan nu. Ik geloof niet dat Nederlandse investeerders zich moeten laten afschrikken. Er werken hier heel wat Nederlanders en ik denk dat wij in economisch opzicht heel plezierig blijven samenwerken.'' De minister wees erop dat de werkloosheid in Nederland wel degelijk ernstig is: ,,Maandelijks komen er 10.000 werklozen bij.''

Ambassadeur Balász – die De Geus niet ontmoette – laakt de Europese opstelling. ,,Het is als een patiënt die bij een arts komt en een operatie verlangt. Maar de arts kan niets vinden,'' aldus Balász. ,,Deze reactie zie je nu in heel Europa. De patiënt is een beetje in de war maar beslist niet ziek. Ik ben er van overtuigd dat dit hele gedoe over arbeidsmigratie over zes maanden vergeten is. Het waait over.''

De EU deed eerder een onderzoek onder de titel `Perceptie van levensomstandigheden in een vergroot Europa', waarbij de 15 huidige èn de tien toetredende lidstaten onder de loep werden genomen. Het rapport concludeert dat het niveau van het bruto nationaal product (bnp) per inwoner in een land de beste indicator is voor de levens-satisfactie van de inwoners. Het maandelijks inkomen in Hongarije komt met gemiddeld 201 euro op de 21ste plaats. En ook op het gebied van tevredenheid over de levensomstandigheden komt Hongarije op de 21ste plaats (12 procent zeer tevreden, 52 procent redelijk tevreden) van de 25.

Genoeg reden om te verhuizen dus? ,,Nou nee,' zegt Sándor Burány, ,,de ervaring heeft ons geleerd dat de Hongaar bereid is twintig, hooguit dertig kilometer te reizen naar zijn werk. Daarbij is de bereidheid om te verhuizen vrijwel nihil.''

In 2003 vroegen in totaal duizend Hongaren een vergunning aan om in Nederland te werken. De Hongaar is honkvast. Men is vaak op de familie aangewezen; inwonende grootouders passen op de kleinkinderen zodat de ouders geld kunnen verdienen. Het EU-rapport noteert duidelijke sociaal-culturele verschillen tussen de huidige lidstaten en de tien toetreders. ,,De inwoners van de toetredende lidstaten zijn traditioneler en minder post-materialistisch in de zin dat ze meer familiegeoriënteerd zijn, zich meer bekommeren om ouderen en minder individualistisch zijn dan de EU burgers,'' aldus het rapport.

Op 1 mei, als de EU uitbreidt naar 25 leden, zal er dan ook niets gebeuren, is de overtuiging van de ambassadeur Péter Balász; ,,Geen invasie van werknemers, geen big bang, geen plotselinge prijsverhogingen, geen loonsverhogingen, zelfs geen teleurstelling hier in Hongarije over de toetreding. Men moet niet vergeten dat wij tien jaar geleden de prinses al om haar hand gevraagd hebben, tien jaar geleden hebben wij EU-lidmaatschap aangevraagd. Na tien jaar is de prinses niet meer zo oogverblindend. De verwachtingen zijn niet meer zo hoog gespannen.''

Balász ziet voor Hongarije binnen de EU een rol weggelegd als initiator: ,,Wij doen dingen anders. We schrijven eerst de familienaam dan de voornaam, we schrijven eerst het jaar, dan de maand, dan de datum. We hebben net een andere kijk die we mee Europa inbrengen. Als we de twee zienswijzen bij elkaar brengen zal dat vruchtbaar zijn.'' Naar Balász' mening zal Hongarije binnen de Europese Unie belangrijker worden dan je puur naar de 10 miljoen inwoners gemeten zou toekennen: ,,Hongarije is een potentieel lid van het hardcore dynamische deel van Europa.''