Haitink dirigeert kleurrijke `La mer'

Vorige week werd dirigent Bernard Haitink 75 jaar. Op zijn verjaardag kondigde hij aan geen opera meer te zullen dirigeren, maar nog wel concerten. Zo staat hij deze week als eredirigent tweemaal voor het Koninklijk Concertgebouworkest, uitsluitend in repertoire dat hem na aan het hart ligt.

Zijn eerste verjaarsconcert opende hij met het driedelige symfonische gedicht La mer van Debussy.

Van La mer realiseerde Haitink vier jaar geleden – kort na zijn benoeming als eredirigent – al een opzienbarend modern klinkende prachtuitvoering. Opmerkelijk waren gisteravond opnieuw de ingetogen gebaren waarmee de wellustigste kleuren en schrijnendste akkoorden tevoorschijn werden getoverd. Haitink liet La mer klinken als een impressionistisch web van kleuren en sferen, met een folk-achtige klank in de cellogroep en vloeiend golvende violen in De l'aube à midi sur la mer naast houtblazers in alle denkbare mengingen in het Jeux de vagues. Haitinks ingetogen gestiek is daarbij omgekeerd evenredig aan de rijke, diepgravende orkestklank, en juist dat maakt zijn meesterschap steeds weer zo raadselachtig. De bijzondere compositorische coherentie van La mer klonk uit elke noot, maar op een organische, onnadrukkelijke manier. In de uitvoering lijkt Haitink zich vooral te richten op timbre, sfeer en emotie.

Die werkwijze veroorzaakte destijds ook het succes van zijn Sjostakovitsj-cyclus op de plaat (Decca), begonnen met het London Philharmonic en voltooid met het Concertgebouworkest. Sjostakovitsj' Achtste symfonie is met zijn voortdurende discours tussen pijn en scherts niet de feestelijkst denkbare keuze, maar het Concertgebouworkest speelde bonkend beuken en holle heroïek op memorabele wijze uit tegen breed klagend en scherp snerpend lijden. In het tweede en derde deel beklemtoonde Haitink het machinale karakter van de muziek door deze juist zonder verlichtende accenten te dirigeren; een indringend en verkillend effect. Morgenavond staat Bernard Haitink opnieuw voor zijn oude orkest, dan met Bruckners Negende symfonie en Mozarts Pianoconcert nr. 20 (KV 466).

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink. Gehoord: 10/3 Concertgebouw, Amsterdam. Herh. 11/3. Radio 4: 14/3, 14u15.