Gevangenen Guantánamo alle vijf vrij

Alle vijf Britse moslims die deze week vanuit het Amerikaanse gevangenenkamp Guantánamo Bay terugkeerden zijn vrijgelaten. De Britse politie, die al eerder één van hen liet gaan, stelde gisteren ook de andere vier in vrijheid na ze een dag te hebben ondervraagd.

Geen van de vijf wordt verdacht van een strafbaar feit. De vijf – drie mannen uit Tipton in de West-Midlands, een man uit Londen en de dinsdag al vrijgelaten man uit Manchester – zijn op geheime adressen herenigd met hun familie, na twee, soms drie jaar gevangenschap. Steven Watt, een advocaat die twee van de mannen in de Verenigde Staten heeft vertegenwoordigd, zei dat de Amerikaanse regering ,,iets schuldig is'' voor de tweeënhalf jaar die ze voor niets gevangen zijn gehouden, en wat ,,een travestie van het recht'' is. Volgens hem was het vervoer van de vijf per militair transportvliegtuig naar een basis bij Londen en de formele arrestatie en ondervraging door de Britse antiterreurpolitie ,,een toneelstuk'' dat de Britten voor de Amerikaanse regering opvoerden.

De advocaat van Jamal Udeen, de als Ronald Fiddler geboren moslim die dinsdag al vrij werd gelaten, zei te verwachten dat Udeen een proces begint om een schadevergoeding te eisen. Of dat gebeurt is onzeker. Volgens Britse overheidsfunctionarissen zouden eventuele gerechtelijke stappen in de VS de positie van de vier Britten die nog in Guantánamo Bay vastzitten ernstig kunnen bemoeilijken. Het is bovendien onduidelijk wat de mogelijkheden daarvoor zijn, omdat de gevangenen worden berecht door militaire tribunaals, die buiten de gewone justitie om opereren.

Rond de vijf mannen en hun families is intussen een veldslag losgebarsten van kranten en tv-stations die grof geld bieden om hun relaas exclusief te kunnen brengen. Volgens Max Clifford, de bekendste bemiddelaar tussen de Britse media en mensen die een spectaculair verhaal te vertellen hebben, kan de eerste van de vijf die vertelt over zijn aanhouding en gevangenschap daarvoor 300.000 pond (442.000 euro) krijgen.

Onder de kandidaten om hun verhaal af te drukken bevinden zich ook een aantal tabloids en andere kranten die de mannen kortgeleden nog afschilderden als terroristen. Volgens Clifford, die zei zelf geen geld aan een eventuele exclusive over te houden, zouden de mannen juist met die media moeten praten ,,om hun naam te kunnen zuiveren''. De mediaslag zou ook tot verdeeldheid leiden binnen de verschillende families, omdat een deel van hen er helemaal niets voor voelt om zaken te doen met de pers.

In Tipton heeft de politie extra beveiligingsmaatregelen genomen: het is een van de steden waar de extreemrechtse British National Party (BNP) aanhang heeft gewonnen en waar de verhoudingen met de moslimgemeenschap sinds de terreuraanslagen van 11 september 2001 en de oorlog in Afghanistan verder op scherp zijn komen te staan.