Fraude-onderzoek onvolledig

De van wetenschappelijke fraude beschuldigde anesthesist J. Vranken van het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam heeft op advies van zijn advocaat medewerking geweigerd aan een onderzoek naar de kwestie. De commissie Wetenschappelijke Integriteit Gezondheidsonderzoek (WIG) zegt nu niet te kunnen vaststellen of Vranken verzonnen gegevens heeft gebruikt in zijn proefschrift over pijnbestrijding bij kankerpatiënten met ondraaglijke pijn. Dit blijkt uit een vertrouwelijk rapport van de commissie WIG.

De hoogleraren anesthesiologie dr. J. de Lange en dr. W. Zuurmond (aanvankelijk promotor van Vranken) van de Vrije Universiteit hadden vorig jaar bij de commissie geklaagd. Volgens het tweetal zijn de onderzoeksresultaten in het proefschrift slechts in enkele gevallen te herleiden tot dossiers van terminale (inmiddels overleden) patiënten in het VU Medisch Centrum (VUMC), waar Vranken zijn onderzoek deels verricht heeft.

De beschuldigingen van de hoogleraren zijn eind 2002 al onderzocht door ombudsman prof.dr. C. Janse van het AMC. Deze oordeelde dat de gegevens van AMC-patiënten in elk geval niet verzonnen waren. Of de VU-patiënten wel bestaan hebben kon hij niet nagaan omdat hij geen toegang had tot de patiëntendossiers in het VUMC. Ook decaan prof.dr. E. van der Veen van het VUMC, die het rapport van Janse accordeerde, heeft zich niet verdiept in de dossiers. Omdat de beschuldigingen van De Lange en Zuurmond niet hard waren gemaakt besloot de decaan van het AMC dat de anesthesist later alsnog zou mogen promoveren op gegevens van uitsluitend AMC-patiënten.

De commissie WIG concludeert nu in haar rapport dat het onderzoek van de ombudsman onvolledig is geweest. Hij zou ,,slechts intake-formulieren en vervolgformulieren van AMC-patiënten gezien'' hebben, maar zou niet hebben ,,onderzocht of er daadwerkelijk bijbehorende patiëntendossiers waren''. Volgens de commissie kunnen alleen de patiëntengegevens in het AMC en VUMC uitsluitsel geven over de vraag of Vranken wetenschappelijke fraude heeft gepleegd.

Decaan prof.dr. E. Van der Veen zegt desgevraagd dat het VUMC bereid is om deze inzage te geven. ,,Wij hebben van meet af aan gezegd dat we maximaal willen meewerken aan het onderzoek naar deze ernstige beschuldigingen.''

Een woordvoerder van het AMC zegt dat hun ombudsman de dossiers van AMC-patiënten indertijd wel degelijk heeft laten checken. ,,Vrankens afdelingshoofd prof.dr. M. Dzoljic heeft vastgesteld dat de AMC-patiënten bestonden. Er moet dus alleen nog duidelijkheid komen over de inhoud van de VUMC-dossiers. Het AMC juicht zeer toe dat het VUMC nu inzage gaat geven.''

De commissie WIG beschouwt haar werk als beëindigd, meldt voorzitter prof.dr. P. Drenth (oud-president van de Akademie van Wetenschappen). ,,De raad van bestuur van het AMC is nu aan zet. Die zou Vranken opdracht moeten geven om te bewijzen dat zijn gevallen overeenstemmen met de dossiers. Niets staat een dergelijke stap in de weg nu in beide ziekenhuizen toegang mogelijk is. De promotiecommissie van Vranken zou de zaak dan verder kunnen beoordelen. Wij waren graag zelf met een oordeel gekomen, maar door Vrankens weigering om met ons te praten, zagen wij daar geen juridische basis voor.''

Vrankens advocaat mr. G. Kemper zegt dat zijn cliënt ,,geen vertrouwen had in de onpartijdigheid van de commissie, omdat secretaris prof.dr. J. Overbeke eerder in interviews had laten weten dat hier sprake was van fraude. Bovendien vonden wij de door de commissie WIG te volgen procedure ondoorzichtig.''