Familiefilmpje voor Hella

In 1939 verbleef Hella Haasse in Nederland, maar haar familie vierde in Nederlands-Indië toch haar 21ste verjaardag. Haar ouders lieten als cadeau een filmpje maken. Ze maken er een echt nummer van. Moeder speelt piano, vader rookt een pijp. Het gezin zit rond de tafel, er zijn lekkernijen en taart, een bediende brengt een brief op. Van wie zal hij zijn? Vader, moeder en broer lezen hem samen. Iedereen buikt uit op de veranda en alle bediendes komen één voor één in beeld tijdens de hun toegewezen taken. Delen uit dit filmpje zonder Haasse vormen een bindend element van het verder alle kanten uitschietende interview met haar dat de NPS morgenavond uitzendt. Haasse zelf wordt gefilmd in haar eigen appartement, waar de regisseusse met trage shots poogt het gesprek ritme te geven.

Het bijzondere familiefilmpje geeft een inkijkje in het Indische leven van voor de oorlog. Het Filmmuseum had twee jaar geleden een programma rond Indische homemovies, maar vaak zijn dergelijke historische realityshows niet op tv. Zo zien we moeder Haasse in een draagstoel vervoerd worden door heuvelachtig terrein. Interviewer Max Pam roept dat dat toch wel een heel koloniaal gezicht is, wat Haasse beaamt, maar ze vergoelijkt het ook. Haar moeder was langdurig ziek geweest. ,,Nou was mijn moeder ook niet zwaar hoor. En als je zag wat die mensen normaal aan hout en stenen torsten.'' Zelf zou ze nooit in een draagstoel stappen, voegt ze er aan toe.

He filmpje bereikte Hella Haasse pas tien jaar geleden. In het Japanse interneringskamp had haar moeder het in een kussensloop met andere dierbare bezittingen weten te bewaren. Pam vraagt haar of ze de Japanners zag als `Jappen', `spleetogen'. Haasse vertelt dat Japanners gewone winkeliers en vissers waren op Indië, maar dat men in de jaren dertig ook vol was van `het gele gevaar'. Als kind schreef ze er een opstel over. Hoe de Japanners de school bezetten, de conciërge doodschoten en hoe de scholieren overleefden. ,,Morbide fantasie'', schreef haar leraar eronder. Die morbiditeit is voorbij. Karakteristiek laconiek is de 86-jarige over de dood. Ook al bewaart ze sinds 1969 in een zakje wat Javaanse grond. Javanen die buiten Java begraven worden, zorgen er zo voor toch onder grond van hun geboorteland te liggen. Maar Haasse zegt nu per se gecremeerd te willen worden als het zover is.

Het uur van de wolf: Het vierde leven, morgen, Ned.3, 21.00-22.00u.