Donners double-speak

Het Kamerdebat over de actie van minister Donner tegen de gevangenisdirecteuren Boeij en Van Huet is als een nachtkaars uitgegaan. Toch blijft er reden tot grote zorg over de onrustbarende ontwikkelingen in het gevangeniswezen die aanleiding zijn geweest tot de, door Donner kennelijk ongewenste, kritiek van deze directeuren. Het feit dat zij, met een uitstekende staat van dienst, hun mond niet meer kunnen houden zegt veel over de gewetensnood waarin dit kabinet en in het bijzonder minister Donner zijn trouwe ambtenaren brengt. Ook leden van de rechterlijke macht, onder wie ik zelf, voelen zich op onacceptabele wijze onder (bezuinigings- en prestatie-) druk gezet.

De wijze waarop Donner heeft gereageerd/laten reageren op het bericht dat de gevangenisdirecteuren zouden worden ontslagen wegens onwelgevallige kritiek was een staaltje van double-speak. Pas toen deze krant op 8 maart met de tekst van de brief op de proppen kwam, bleek hoe het zat. Er was dus geen sprake van werkweigering zoals Donner eerder op het Journaal gezegd had. Ook was in die brief wel degelijk sprake van ontslag (`einde van Uw dienstverband'), wat aanvankelijk werd ontkend. Dat nu sprake is van (straf-)overplaatsing (`voortzeting van Uw loopbaan elders') is vermoedelijk het gevolg van de omstandigheid dat ontslag van beiden niet zo eenvoudig zou zijn.

Illustratief voor de neergang van het gevangeniswezen is een bericht in NRC Handelsblad van 5maart. Het betreft een rapportage over de penitentiaire inrichting de Kruisberg in Doetinchem. Daar loopt een tweemanscel-experiment dat door Donner als `vrijwillig' is aangekondigd.

Nou, vrijwillig: de gedetineerden mogen kiezen tussen een tweemanscel en een isoleercel – een kale cel met een betonnen bed en verder niets. Geruststellend voegt de directie eraan toe dat er wel een matras op de grond wordt gelegd en dat sprake is van een wachtcel. In werkelijkheid zijn tweemanscellen gemeubileerde tweemans-wc's van 10 m², waar geen raam open kan.

De overheid speelt vals met de isoleercel. Dat krijg je onvermijdelijk teruggeserveerd als gedetineerden weer vrijkomen, zoals iedere onredelijke, door bezuinigingen ingegeven, versobering zich zal terugbetalen in rancune tegen de maatschappij. De vraag rijst of je als strafrechter je veroordeelden nog wel aan deze administratie mag toevertrouwen.