`De scenario's ontstaan in stilte'

Choreograaf Sjoerd Vreugdenhil baseerde zijn nieuwe dansvoorstelling `Ferocious Felicity' op het verschijnsel `hikikomori', waarbij Japanse jongens zich afzonderen van de buitenwereld.

Hij schreef de tekst voor Ferocious Felicity 's nachts tijdens zijn bijbaan als nachtportier in een hotel. De gasten sliepen en choreograaf en danser Sjoerd Vreugdenhil kon in alle stilte nadenken. Vreugdenhil (33): ,,Ik zit liever een half jaar lang te stoeien in mijn hoofd dan dat ik die tijd doorbreng in een dansstudio. Mijn scenario's ontstaan in mijn kop.''

Het is een opvallende uitspraak voor iemand die zes jaar lang danser in Frankfurt was bij de abstracte choreograaf bij uitstek: William Forsythe.In Frankfurt debuteerde hij twee jaar geleden met zijn eerste, bijna cabareteske theaterhit Fat Peggy's sober property waarin hij zich liet inspireren door de vergane glorie in de film Whatever happened to Baby Jane? Terugkijkend noemt Vreugdenhil zijn eerste theaterchoreografie ,,veel buitenkant''; hij leerde weliswaar veel van Forsythe, maar in zijn werk streeft hij meer naar tekstuele diepgang en, als het om acteren gaat, vakmanschap. Vreugdenhil nam om die reden acteerlessen in Duitsland en de VS en heeft ook zijn eerste jaar architectonische vormgeving aan de Rietveld Academie achter de rug: ,,Ik wil de disciplines van de kunst begrijpen. Veel choreografen gaan zomaar aan de slag met tekst, en het resultaat stemt niet altijd even vrolijk. De dansers in Ferocious Felicity, Kate Strong en Timothy Couchman, leerde ik in Frankfurt kennen. In feite zijn we alledrie niet-dansende dansers op zoek naar tekst en subtekst.''

Tijdens de doorloop is de sfeer van de voorstelling geladen en indringend. Vreugdenhil liet zich inspireren door het verschijnsel hikikomori, een stoornis die vooral in Japan lijkt voor te komen bij vrijwel uitsluitend jongens en jongemannen. Ze sluiten zich af van de wereld door hun huis soms decennialang niet te verlaten. Betrokkenen bevinden zich niet zozeer in een psychotisch continuüm als wel in een sociale retraite waar ze zich overigens relatief prettig kunnen voelen. In Ferocious Felicity hebben `moeder' Kate Strong en `zoon' Timothy Couchman zich teruggetrokken in hun huis. Hun relatie is freudiaans getroubleerd; de moeder opent met de mededeling dat ze hem nooit gehad had willen hebben – bij zijn geboorte hield haar leven zo'n beetje op – maar ze zorgt dwangmatig voor haar zoon. De wederkerige afhankelijkheid wordt verteld en verbeeld in een voorstelling van een klein uur zachte en bijna weldadige zwaarmoedigheid, vol filmbeelden, projecties en verknoopte dansduetten. Diplomatenzoon Vreugdenhil koos het thema ook omdat hij zelf nogal zwaarmoedig kan zijn. ,,Ik had de dans nodig om aan thuis te ontsnappen. Maar net zo goed als de dansers door de voorstelling aan hun jeugd herinnerd worden, kent iedereen wel het verlangen om zich terug te trekken uit de maatschappij. Je kunt het ook zien als commentaar op de balletwereld die een drilsysteem is en waarin veel enge mensen rondlopen. Ik werd ooit van de dansopleiding van het Haagse conservatorium gestuurd met de mededeling dat ik geen echte danser zou worden. Ik moest maar naar de Moulin Rouge in Parijs. En toch kwam ik terecht bij Forsythe.''

Vreugdenhil gaat fel tekeer tegen oppervlakkigheid in het theater en de dans. Bij zijn terugkeer uit Duitsland schrok hij van de Nederlandse tendens tot gezellig pretparktheater. ,,Ik probeer juist zoveel mogelijk problemen te creëren in mijn werk. In de dans moet elk probleem direct worden opgelost terwijl ik ze wil opwerpen om anders te kunnen kijken. Dat duurt misschien langer maar het levert ook betere scenario's op.''

`Ferocious Felicity' 11-14/3 Korzo-theater Den Haag, 17/4 Theater Kikker Utrecht. Volgende seizoen tournee. Inl. 070-3637540 of www.korzo.nl