Van staal maar niet koel

In Sergej Lavrov heeft Rusland een nieuwe minister van Buitenlandse Zaken met een groot repertoire: hij is even hard als menselijk, en even inhoudelijk als lichtvoetig. De beroepsdiplomaat (53) was sinds september 1994 Ruslands permanente vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties in New York en de langst dienende ambassadeur in de VN-Veiligheidsraad.

In dat decennium raakte deze lange, bijna stalen verschijning geliefd bij zijn collega's door zijn dossierkennis en humor. Dat Lavrov zich tegen een gewapende aanpak van de dictators Miloševic en Saddam Hussein keerde, deed daar niets aan af. Andere landen accepteerden dat hij slechts instructies van zijn regering uitvoerde, een regering op zoek naar een nieuwe plaats voor Rusland op het wereldtoneel na de déconfiture als supermacht. Lavrov slaagde erin `Tsjetsjenië' als een intern Russisch probleem van de VN-agenda te houden.

Vooral door zijn assertiviteit bouwde Lavrov veel krediet op. Volgens overlevering zei een Amerikaanse gezant eens tijdens een informeel VN-beraad dat het opschorten of opheffen van sancties tegen Irak, wat Rusland wilde, hetzelfde was als accepteren dat een restaurant kakkerlakken in de soep serveert. Lavrov antwoordde: ,,Wij vragen u niet Irak vijf sterren te geven. We willen alleen maar dat u zegt dat het Kentucky Fried Chicken is.''

Kettingroker Lavrov was bij de VN wars van poeha. Waar andere ambassadeurs zich in de catacomben laten omringen door een hofhoudinkje, kuierde hij vaak nonchalant alleen, in de ene hand een Marlboro-sigaret, de andere hand in zijn broekzak. Halverwege de middag zagen collega's hem dikwijls in de diplomatenlounge aan de East River met voor zich een Schotse whisky en een dubbele espresso: pratend met `Moskou' via zijn mobiele telefoon.

Befaamd waren z'n tekeningen die hij in de Veiligheidsraad maakte ,,bij wijze van concentratie'' en die meestal het gespreksonderwerp uitbeeldden. De Nederlandse oud-VN-ambassadeur Peter van Walsum, die in 1999 en 2000 pal naast Lavrov in de raad zat en hem goed leerde kennen, zegt: ,,Als hij weer over een papier gebogen zat, dacht je: nu is hij een interventie aan het voorbereiden, maar dan bleek het een abstracte tekening.'' Van Walsum noemt Lavrov ,,zeer professioneel, maar zeker geen koele vis en sociaal plezierig in de omgang. Hij heeft duidelijk zijn emoties''.

Van Walsum bespeurde bij Lavrov, die foutloos Engels spreekt, een ,,vaderlandsliefde'' die ook tot uiting komt in ergernis over zaken die niet goed gaan in je eigen land. ,,Ik zag hem één keer in botsing komen met zijn professionaliteit.'' In maart 1999 diende Lavrov een resolutie in om de NAVO-bombardementen in Kosovo te veroordelen, die slechts steun kreeg van China en Namibië. Van Walsum: ,,Het was een afgang en met collega's hadden we het gevoel dat Lavrov de schurft erover in had dat hij die kansloze resolutie van Moskou moest indienen.'' Lavrov had volgens hem ,,niet veel op met Miloševic''.

Daarvan was uiterlijk niets te merken. In gesprek met deze krant in november 2000 hekelde Lavrov niet Miloševic, maar de NAVO die ,,zelf mensen aan het slachten was'' tijdens de bombardementen en tribunaal-aanklaagster Del Ponte die niet de NAVO had vervolgd. Hij was ook kritischer over ex-VN-wapeninspecteur Butler dan over Saddam Hussein. Butler, die in 1999 opstapte na aanvallen van met name Lavrov, bleef voor hem ,,geen eerlijk mens''. Toen deze krant hem voorhield dat Miloševic en Saddam verantwoordelijk zijn voor de dood van honderdduizenden mensen, en Butler niet, antwoordde hij met pretogen: ,,U zou een goede KGB-ondervrager zijn geweest in de oude Sovjet-dagen. U verandert net zo gemakkelijk van onderwerp.''

Vorig jaar werkte Lavrov, ondanks kritiek op de oorlog tegen Saddam, een paar maanden later mee om compromissen in resoluties te bereiken met Amerika. Het typeert de pragmaticus, afgestudeerd in internationale betrekkingen, die hij altijd is geweest: van zijn eerste post in Sri Lanka, tot zijn periode op de afdeling economische samenwerking van het ministerie, en zijn debuut bij de VN als eerste secretaris in de jaren tachtig tot zijn tijd als onderminister tussen 1992 en 1994.

Lavrov ontkende ook tegenover deze krant dat hij ooit minister zou worden. Nu hij het toch is geworden, heeft president Poetin gekozen voor een routinier en communicator. Lavrov zal een volwaardige internationale rol voor Rusland opeisen, met maximale benutting van de marges in de machtsverhoudingen.