Start eerste Servische proces oorlogsmisdaden

In Belgrado is gisteren het proces begonnen tegen zes soldaten van het vroegere Joegoslavische Volksleger, die worden beschuldigd van oorlogsmisdaden. Het is – negen jaar na de oorlogen in Kroatië en Bosnië – het eerste Servische proces wegens oorlogsmisdaden in beide landen waarbij Serviërs terechtstaan.

De zes soldaten zijn volgens de aanklacht betrokken geweest bij een massamoord op 192 Kroaten in Vukovar, in november 1991. De stad Vukovar in Oost-Kroatië, werd toen, na een belegering van drie maanden die het leven kostte aan drieduizend mensen, ingenomen door het Joegoslavische Volksleger en Servische vrijwilligersmilities. Zij brachten de 192 Kroaten die in het ziekenhuis van Vukovar lagen per bus naar het nabij gelegen dorp Ovcara waar ze in groepen van zeven werden geëxecuteerd. Drie hoofdverdachten, officieren die opdracht zouden hebben gegeven voor de massa-executie, zitten in Den Haag gevangen. Ze worden berecht door het Joegoslavië-tribunaal; allen zeggen onschuldig te zijn. Dat zeggen ook de zes die in Belgrado terechtstaan.

Het proces is een waterscheiding voor Servië, waar vrijwel niemand accepteert dat Serviërs in de oorlogen in Kroatië, Bosnië en Kosovo oorlogsmisdaden hebben begaan en waar het Joegoslavië-tribunaal vrijwel unaniem wordt gezien als een anti-Servisch hof. Braca Grubacic, uitgever en hoofdredacteur van het nieuwsbulletin VIP en een scherp waarnemer van de politieke en sociale situatie in Servië: ,,Hier is nog niemand opgestaan die de Serviërs heeft verteld dat zij de oorlogen in Kroatië, Bosnië en Kosovo hebben verloren en dat Kosovo nooit meer terugkomt. We leven nog steeds met het denkbeeld van een Westerse samenzwering tegen de Serviërs. Het VN-tribunaal is de ultieme bevestiging omdat het telkens weer toont anti-Servisch te zijn. Het Hof doet niets om dat gevoel weg te nemen. Het komt op de meest ongelegen momenten met aanklachten tegen Servië.''

De weinig subtiele manier waarop het tribunaal de afgelopen jaren de democratische partijen in Servië steeds weer in verlegenheid heeft gebracht met nieuwe aanklachten tegen Serviërs heeft de democratie schade toegebracht en heeft de ultranationalistische Servische Radicale Partij SRS, waarvan de voorzitter zelf in Den Haag gevangen zit wegens oorlogsmisdaden, geen windeieren gelegd. De SRS werd bij de Servische parlementsverkiezingen van december de grootste partij. Grubacic: ,,Hoofdaanklager Carla Del Ponte is absoluut de beste campagnemanager van de SRS geweest.''

Het denkbeeld dat Serviërs geen oorlogsmisdaden hebben begaan, zal door het proces tegen de zes soldaten niet veranderen. Drie jaar geleden, toen de democraten het bewind van Milosevic ten val brachten, was veel mogelijk. Het afgelopen jaar is de Servische politiek echter het toneel geweest van een reeks politieke en corruptieschandalen die de democratische partijen volledig in diskrediet hebben gebracht. Grubacic: ,,Premier Djindjic kon iloševic uitleveren – het had geen consequenties. Hij had indertijd ook de Bosnisch-Servische legerleider Ratko Mladic zonder consequenties kunnen uitleveren. Nu kan dat niet meer.''

De Serviërs volgen het proces-Miloševic op tv. Het wordt rechtstreeks en integraal uitgezonden. En hoe langer het duurt, hoe meer Miloševic een volksheld wordt. Die gevoelens gaan zo ver dat één partij bij de verkiezingen van december zelfs een Servische generaal op de kieslijst zette die door het Joegoslavië-tribunaal in staat van beschuldiging was gesteld. Het was niet de SRS, maar een van de democratische partijen.