Op een steenworp van de `big bang'

Astronomen hebben dieper in het heelal gekeken dan ooit tevoren. Een door de ruimtetelescoop Hubble gemaakte compositiefoto die gisteren is vrijgegeven, toont enkele nabije, maar ook zeer verre sterrenstelsels, gevormd kort nadat het heelal is ontstaan.

,,De beelden van de Hubble brengen ons op steenworp afstand van de big bang', aldus Massimo Stiavelli, leider van het internationale projectteam achter het gisteren gepresenteerde `plaatje'. ,,Dit beeld zal de komende jaren in vele astronomieboeken gebruikt worden', verklaarde Steven Beckwith, directeur van het Space Telescope Science Institute aan de Johns Hopkins Universiteit in Baltimore, waar het materiaal gisteren is gepresenteerd.

De Hubble-opname (Hubble Ultra Deep Field) toont naar schatting tienduizend sterrenstelsels. De jongste bestonden waarschijnlijk pas 400 miljoen jaar toen ze het licht uitzonden dat nu is vastgelegd. Ze zijn dus jong in vergelijking met de totale leeftijd van het heelal, momenteel geschat op 13,7 miljard jaar.

Het beeldmateriaal komt twee maanden nadat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft aangekondigd dat zij de Hubble-telescoop opgeeft, omdat het onderhoud ervan te duur en te omslachtig is. De veiligheidsprocedures van de NASA zijn aangescherpt naar aanleiding van het neerstorten, in februari vorig jaar, van de spaceshuttle Columbia. Het is nu verder afwachten hoe lang de ruimtetelescoop nog zonder onderhoud blijft functioneren.

Het Hubble-Ultra-Deep-Field-beeld is opgebouwd uit infrarood en optisch beeldmateriaal dat is verzameld tussen 24 september 2003 en 16 januari van dit jaar. De Hubble had 400 rondjes om de aarde nodig om met zijn telescoop in totaal 21 minuten hetzelfde kleine deel van het firmament te fotograferen. Het beeld heeft een breedte zo groot als circa eentiende van de diameter van de volle maan. De astronomen hebben gekozen voor een deel van de sterrenhemel juist onder het sterrenbeeld Orion. In dit gebiedje staan weinig sterren van de melkweg. Het licht en andere straling van het sterrenstelsel, waarin ook de zon en de aarde zich bevinden, zou de straling van verafgelegen stelsels verstoren.

Gerectificeerd

Big Bang

In het bericht Op een steenworp van de `big bang' (10 maart, pagina 1) staat dat de Hubble in totaal 21 minuten belichtingstijd nodig had voor de compositiefoto van verre sterrenstelsels. Dit moet zijn: een miljoen seconden, ofwel ruim elf dagen.