Bijtende Grisham-film

Het op een boek van John Grisham gebaseerde The Runaway Jury is een uiterst cynische film over de Amerikaanse rechtsstaat. De kritische pijlen worden vooral afgeschoten op het systeem van de jury die een doorslaggevende stem heeft in het bepalen van vonnissen. Elke Amerikaanse burger kan worden opgeroepen om in een twaalfkoppige jury zitting te nemen. Als je dit weigert, weiger je je burgerplicht.

In The Runaway Jury wordt Nick Easter (John Cusack) opgeroepen om deel te nemen aan een jury die uitspraak moet doen over de vraag of de wapenindustrie (in Grishams boek de tabaksindustrie) verantwoordelijk kan worden gesteld voor de moord op een effectenhandelaar. Met de rechtschapen advocaat Wendall Rohr (Dustin Hoffman) is zijn weduwe deze rechtszaak begonnen. De juryconsulent van de tegenpartij is Rankin Fitch (Gene Hackman), een meedogenloze manipulator die ervoor moet zorgen dat de uitspraak gunstig uitvalt voor de wapenfabrikant.

Easter wordt bijgestaan door de mysterieuze Marlee (Rachel Weisz). Zij tipt zowel Rohr als Fitch anoniem dat de jury te koop is. Zij laat om dit te staven Easter de jury psychologisch manipuleren tot het uitvoeren van bepaalde handelingen in de rechtszaal.

Tegelijkertijd is Fitch bezig de zwakheden van de juryleden te zoeken, die kunnen worden gebruikt om ze te chanteren voor zijn doel: vrijspraak voor de wapenindustrie. De motieven van Fitch zijn zonneklaar, de redenen die Nick en Marlee hebben om dit spel te spelen houdt de film bewust achter.

The Runaway Jury ontleent zijn spanning aan de vraag wie zal winnen: Fitch of Marlee. De toeschouwer weet evenveel als Rankin Fitch over Nick en Marlee en krijgt alle informatie over de twee in brokjes. Het publiek wordt evengoed gemanipuleerd als de jury.

Het is een genoegen de zwaargewichten Hoffman en Hackman voor het eerst samen in een film te zien. Ze hebben slechts één gezamenlijke scène, net als Al Pacino en Robert De Niro dat hadden in Heat, maar die kans om flink uit te pakken grijpen ze met beide handen aan.

The Runaway Jury is vooral gedenkwaardig om de zwartgallige toon die uit de film spreekt. Alles is te koop, ook de rechtspraak. Dit pessimisme over de fundamenten van het Amerikaanse juridische systeem doet denken aan enkele jaren zeventig films – de tijd dat Amerikaanse mainstreamfilms nog moreel ambigu en nihilistisch konden zijn. Zoals de paranoïde thrillers van Alan J. Pakula: Klute (1971), The Parallax View (1974) en All the President's Men (1976) of 3 Days of the Condor van Sydney Pollack (1975).

Runaway Jury. Regie: Gary Fleder. Met: John Cusack, Gene Hackman, Dustin Hoffman, Rachel Weisz. In: 30 bioscopen.