Hightech wonen in Roombeek

In de Enschedese wijk Roombeek komt een glazen huis en de Chinees lijkt wel wat op een schip op het droge. ,,Bewoners willen zelf bepalen wat mooi is.''

Marek Chan zucht diep en zegt: ,,Ik moet even nadenken hoe ik me dit ruimtelijk voor moet stellen.'' Zojuist heeft architect Jan Stegink hem op de computer een conceptontwerp laten zien van hoe zijn nieuwe woning in de Enschedese wijk Roombeek er uit kan zien. Chan houdt wel van experimenteel, maar de voorgeschotelde woning, geïnspireerd op het werk van de Japanse architect Shigeru Ban, is wellicht net té. De woning ligt een halve meter boven het maaiveld en moet volgens Stegink gezien worden als een ,,schijf waar verschillende niveaus aan hangen''.

,,Het is een andere manier van wonen, je moet er voor open staan'', zegt de architect. Vanuit de keuken kijk je naar beneden de woonkamer in en op de tweede verdieping is een kruidentuin geprojecteerd. Het is ,,een hightechhuis'', concluderen Ard Pierik en Marga Brunninkhuis van het bouwadviesbureau Stedelijk Wonen, die Chan in het gesprek met de architect bijstaan. ,,Maar ik zie hier later nog geen kinderen schommelen in de tuin'', voegt Pierik eraan toe. En ook de prijs per kubieke meter is nog iets om goed over na te denken, geven ze Chan bij het afscheid mee. Hij heeft bedenktijd. Pas in september moet de eerste paal op zijn kavel de grond in.

De Enschedeër is gegrepen door de slogan `Bouw je droom in Roombeek', die door de gemeente wordt gehanteerd bij de wederopbouw van de wijk die door de vuurwerkramp van 13 mei 2000 werd vernield. Er worden in totaal 1.500 woningen gebouwd, waarvan 1.000 koophuizen. De gemeente wil dat de helft van de koopwoningen door de bewoners wordt ontwikkeld.

Particulieren krijgen op het gebied van architectuur, woningtype en materiaalgebruik veel vrijheid. Er is geen beeldkwaliteitsplan en de grootte van de kavel mag in veel gevallen zelf bepaald worden. Door daarnaast het oude stratenpatroon en de straatnamen te handhaven, en een deel van de oude textielpanden te laten staan, moet het nieuwe Roombeek gaan lijken op de levendige `Belgische' wijk die het was.

Zo was het ook na de ramp beloofd aan de bewoners: iedereen die wilde kon terugkeren er is bij de wederopbouw een grote mate van inspraak. Wethouder Roelof Bleker spreekt van een ,,uniek project''. ,,Wij geven de geëmancipeerde burger de ruimte om een cultuurdaad te verrichten.''

Stedelijk Wonen begeleidt momenteel zo'n 75 particulieren die in Roombeek willen bouwen bij het zoeken naar een architect, het overleg met de welstandscommissie en de besprekingen met een aannemer. Strak en modern kan naast romantisch en klassiek.

,,Bijna alles is mogelijk'', zegt adviseur Brunninkhuis. ,,Eigenlijk valt het mij tegen dat, zeker gezien het aantal allochtonen in de wijk, er nog geen huis met een minaret is.'' Niet alle woningen zijn even experimenteel, maar het contrast met de bestaande eenvormige nieuwbouw is groot. Het Chinese restaurant dat binnenkort heropent, heeft kenmerken van een schip op het droge. Aan de Museumlaan verrijst een symmetrisch huis dat van de buitenkant van glas is.

Rampslachtoffer mevrouw W.Hamstra woont sinds enkele maanden in een kubusachtige woning aan de Renbaanstraat. ,,Mijn blokhutje'', zegt ze liefkozend. Op een paar meter na is de locatie dezelfde als waar ze op 13 mei 2000 haar woning en enkele buren verloor. Vanuit de keuken kijkt ze uit op een van de weinige bomen die de ramp hebben overleefd. Bij de voordeur hangt een ingelijst exemplaar van `Enschede Huilt', het gedicht dat Willem Wilmink na de vuurwerkramp schreef. ,,Er zit veel kwaadheid en boosheid in dit huis. De ramp was niet mijn schuld. Daarom wilde ik per se naar deze plek terug'', zegt Hamstra.

De welstandscommissie en stedenbouwkundige Pi de Bruijn, die de ontwerpen onder ogen krijgen, houden rekening met de gevoelens bij de terugkeerders. ,,Meer dan elders zitten hier de emoties direct onder de oppervlakte. Dat maakt het lastig om de grenzen te bewaken'', zegt Huub Thomas van de welstandscommissie. Om die reden zijn de ,,meest flexibele'' medewerkers van de welstandscommissie op dit project gezet.

Het aandeel rampslachtoffers in het totale aantal mensen dat naar eigen ontwerp een woning laat bouwen, is nog niet groot. Van de 120 mensen die tot dusver een kavel gekocht hebben of er een optie op namen, zijn er 25 afkomstig uit Roombeek. Volgens Brunninkhuis van Stedelijk Wonen willen veel mensen om emotionele redenen absoluut niet terugkeren en zijn anderen naar tevredenheid ergens anders gesetteld.

Ook spelen de financiën een rol. Bouwen `onder architectuur' is doorgaans duurder dan het kopen van een kant-en-klare woning van een projectontwikkelaar. De gemeente komt de particuliere bouwers tegemoet door de advieskosten van Stedelijk Wonen en twee andere adviesbureaus met maximaal 4.500 euro te subsidiëren. De architecten hebben hun scepsis laten varen, zegt Harry Abels van het Twents Architectuurcentrum. ,,Mensen worden sowieso steeds mondiger. Dit gaat een grote vlucht nemen'', voorspelt de architect. Ook wethouder Bleker concludeert uit de reacties die hij uit het land krijgt dat het project navolging gaat krijgen. ,,Men pikt het niet meer, men wil zelf bepalen wat men mooi vindt.''