Europa: wees met vijftien ouders

Kunnen de verzorgingsstaten nog nationaal georganiseerd blijven naarmate Europa verder integreert? Nederlandse politici, vakbonden en werkgevers zijn er snel uit. Brussel moet er vanaf blijven.

,,Wat vinden de meeste Europeanen het belangrijkst?', vroeg Jacques Schraven, voorzitter van de werkgeversorganisaties VNO-NCW, tijdens het congres Sociaal Europa. ,,Hun baan en hun pensioen. Maar beide lopen gevaar als we in Europa niet méér werken en langer werken', hield Schraven de volle zaal voor.

Politici, Kamerleden, Europarlementariërs en vertegenwoordigers van vakbonden en werkgevers waren gisteren in Den Haag bijeen om over de toekomst van de verzorgingsstaten in Europa te praten. Kunnen de verzorgingsstaten nog nationaal georganiseerd blijven naarmate Europa verder integreert of moet Brussel meer regelen, was het thema van de conferentie, georganiseerd door de Europese Beweging Nederland.

Over één ding waren de meeste sprekers het al snel eens: Europa mag mooie doelstellingen hebben, maar sociale politiek moet op nationaal niveau worden uitgevoerd. Daar moet Brussel zoveel mogelijk vanaf blijven. ,,Sociaal beleid is grotendeels nationaal beleid en dat moet zo blijven', zei Atzo Nicolaï, staatssecretaris voor Europese Zaken (VVD). Ook de sociale partners willen dat zo houden, bleek gisteren. Europa moet zich beperken tot minimumnormen op het gebied van arbeidsomstandigheden of regelingen voor zwangerschap.

Modernisering van de verzorgingsstaten is en blijft nationaal beleid. Al zijn structurele hervormingen volgens Nicolaï onontkoombaar. Anders is het onmogelijk om de Europese doelstellingen van Lissabon te halen toen de Europese leiders afspraken in 2010 de meest concurrerende economie ter wereld te worden, hielden zowel Schraven als Nicolaï de zaal voor. ,,Alleen door een zo hoog mogelijke participatie op de arbeidsmarkt kunnen de Europese verzorgingsstaten overleven', zei de staatssecretaris.

Daar komt nog niet veel van terecht, stelde ook oud-premier Wim Kok onlangs vast in een rapport voor de Europese Commissie Jobs, jobs, jobs. De Europese economische groei blijft ver achter bij de doelstellingen van Lissabon (3 procent per jaar). Ook het aantal mensen met betaald werk is te laag. Slechts 64 procent van de EU-bevolking heeft een betaalde baan. Doel van de Lissabonconferentie was dit cijfer te verhogen tot 70 procent in 2010. En de werkloosheid in de EU stijgt (tot 8,8 procent) in plaats te dalen.,,Als we op de ingeslagen weg voortgaan, lossen we de belofte van Lissabon nooit in', zei Nicolaï. ,,Dan kan de Lissabonstrategie worden bijgezet in een praalgraf van Europese onmacht met als opschrift: `Hier ligt een baby met vijftien ouders, die stierf als een wees'. Dat mogen we niet laten gebeuren'.

Vier jaar na de top in Lissabon is de achterstand van Europa op de Verenigde Staten toegenomen, stelde Nicolaï vast. De overheidsfinanciën zijn verslechterd, de werkloosheid stijgt, er zijn nog steeds te weinig studenten exacte vakken, toponderzoekers gaan in groten getale naar de VS, de arbeidsmarkten zijn te star en de sociale zekerheid is nog niet slank genoeg. ,,Als het tij niet snel wordt gekeerd, is de ambitie van de EU om Amerika binnen zes jaar als leidende kenniseconomie voorbij te streven tot mislukken gedoemd. ,,Hebben we in Lissabon de lat met z'n allen te hoog gelegd?' Nicolaï vindt van niet. Schraven evenmin.

Alleen een economisch sterk Europa kan sociaal zijn, zei Schraven. Volgens hem is economische groei van 3 procent helemaal niet onmogelijk. ,,Waarom kan China vier keer zo hard groeien als de Europese Unie?', hield hij de zaal voor. In de VS wordt 5 tot 6 procent groei verwacht. Drie procent is haalbaar als er een behoorlijk economisch beleid wordt gevoerd, aldus Schraven.

Europa is volgens hem onaantrekkelijk voor investeerders aan het worden. Hij verwees naar AkzoNobel dat besloot vijf fabrieken in Europa te sluiten, maar tien bedrijven buiten Europa op te richten. Schraven hekelde de hoge administratieve lastendruk en de inflexibele arbeidsmarkten. ,,Modernisering van de sociale stelsels moet gericht zijn op grotere deelname aan het arbeidsproces. Niet op uitkeringenbeleid', zei Schraven.

Doekle Terpstra, voorzitter van de werknemersorganisatie CNV, pakte de handschoen op die de werkgeversvoorzitter in de ring gooide. ,,Ik wil wel een deal maken met Schraven', zei Terpstra. Ook de vakbondsman zei de noodzaak van de Lissabondoelen in te zien. Terpstra stelde een `Deltaplan' voor Lissabon voor. ,,Wij committeren ons aan hogere arbeidsparticipatie tot 70 procent van de beroepsbevolking en de werkgevers verplichten zich serieus te investeren in onderzoek en ontwikkeling van nieuwe producten'. Daar voelde Schraven wel voor als de CNV Koks conclusies onderstreepte. ,,In grote lijnen wel', zei Terpstra. De staatssecretaris zei te hopen op steun van de sociale partners. ,,Willen we Europa's sociale stelsels kunnen betalen, moeten we veranderen'.

Gerectificeerd

Europa

In het artikel Europa: wees met vijftien ouders (9 maart, pagina 15) staat dat het chemieconcern Akzo Nobel vijf fabrieken in Europa sluit. Het zijn er vijftien.