Compromis EU-grondwet dichterbij

Ierland werkt aan een compromisvoorstel om een akkoord over de Europese grondwet mogelijk te maken. Het voorstel zou de macht van de grote drie EU-landen beperken.

In de variant van de huidige voorzitter van de Europese Unie zoals die thans circuleert kunnen Duitsland, Frankrijk en Groot Brittannië niet langer gezamenlijk Europese wetgeving tegenhouden, maar zijn daar meer landen voor nodig. Of dit voldoende zal zijn om op korte termijn de grondwet alsnog aanvaard te krijgen is nog onduidelijk. Steeds meer landen hebben de afgelopen dagen de bereidheid uitgesproken nog onder het Ierse voorzitterschap, dat tot 1 juli loopt, tot een akkoord te komen. Maar tegelijkertijd wijzen betrokkenen erop dat sinds het mislukken van de Europese top over de grondwet alles open ligt en alle landen weer eigen wensen naar voren brengen.

Vorig jaar december liep de top van Europese regeringsleiders vooral vast op het punt van de toekomstige stemverhouding binnen de Unie. Polen en Spanje vonden dat de `grote drie' te veel macht kregen toebedeeld. Volgens het voorstel van Ierland dat in nauw overleg met Duitsland zou zijn opgesteld, wordt de invloed van de kleinere landen groter.

In de grondwet voor de Europese Unie die in de maak is, is sprake van een zogeheten dubbele meerderheid. Voorstellen kunnen alleen worden aangenomen als de helft van de lidstaten voor is. Maar die landen moeten tevens 60 procent van de totale bevolking van de Unie vertegenwoordigen. Anders gezegd: als meer dan veertig procent tegen is, kunnen voorstellen worden geblokkeerd. Duitsland, Groot Brittannie en Frankrijk vertegenwoordigen samen 44 procent van de bevolking en bezitten zodoende een permanente blokkerende minderheid. In het voorstel van Ierland is een meerderheid van de helft van de lidstaten die 55 procent van de bevolking vertegenwoordigen voldoende om besluiten te nemen. Dit betekent dus dat 45 procent van de bevolking nodig is om besluiten tegen te houden en de grote drie niet meer gezamenlijk voorstellen kunnen tegenhouden.

Van Poolse zijde zijn de afgelopen dagen verschillende signalen geuit dat men bereid is tot een compromis te komen. Maar dan moeten ook andere landen willen bewegen, zo zei premier Miller van Polen tijdens een bezoek aan Tsjechië. De Ierse minister voor Europese Zaken Dick Roche heeft gisteren ook tot spoed gemaand. Hij zei dat het vinden van een oplossing zeker niet wordt vereenvoudigd als de zaken worden uitgesteld tot de tweede helft van dit jaar. Dan zal de Unie worden voorgezeten door Nederland.

De Duitse president Rau heeft gisteren gezegd dat nog in elk geval dit jaar een oplossing gevonden zal moeten worden, omdat er anders een Europa van twee snelheden dreigt te ontstaan. Ierland zal formeel bij de volgende top van regeringsleiders, eind deze maand, een tussenrapportage verstrekken.